{"id":118,"date":"2006-12-07T16:40:10","date_gmt":"2006-12-07T16:40:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ertanunal.com\/?p=118"},"modified":"2024-08-07T16:53:56","modified_gmt":"2024-08-07T16:53:56","slug":"cumhuriyetin-ilk-resmi-konugu","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.ertanunal.com\/?p=118","title":{"rendered":"Cumhuriyet&#8217;in \u0130lk Resmi Konu\u011fu"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Aral\u0131k 2006<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ertan \u00dcNAL<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-pale-cyan-blue-background-color has-background\"><strong>CUMHUR\u0130YET\u0130N \u0130LK KONU\u011eU ANKARA&#8217;DA &#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left has-small-font-size\"><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left has-small-font-size\">Mustafa Kemal \u201c En b\u00fcy\u00fck eserim \u201c dedi\u011fi T\u00fcrkiye Cumhuriyetini herkese g\u00f6stermek , tan\u0131tmak, anlatmak istiyordu. Ama Cumhuriyetin ilan\u0131n\u0131n \u00fczerinden yakla\u015f\u0131k 5 y\u0131l ge\u00e7ti\u011fi halde hi\u00e7bir yabanc\u0131 devlet adam\u0131 \u00fclkeye gelmemi\u015fti. Gazi bu duruma \u00fcz\u00fcl\u00fcyordu. Bu nedenle Afgan Kral\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye&#8217;yi ziyaret iste\u011fi O&#8217;nu \u00e7ok sevindirdi ve Kral i\u00e7in e\u015fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir kar\u015f\u0131lama, a\u011f\u0131rlama ve u\u011furlama program\u0131 haz\u0131rlatt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\"><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; TAKV\u0130MLER,&nbsp; 20 May\u0131s 1928 g\u00fcn\u00fcn\u00fc g\u00f6sterirken \u0130stanbul tarihi bir olaya tan\u0131k oluyor, \u0130stanbullular uzak diyarlardan gelip &#8216; Gen\u00e7 Cumhuriyetin ilk konu\u011fu &#8216; olarak T\u00fcrkiye&#8217;ye resmi bir ziyarette bulunan Afganistan Kral\u0131 Amanullah Han ve e\u015fi Krali\u00e7e S\u00fcreyya&#8217;y\u0131 co\u015fkuyla kar\u015f\u0131l\u0131yorlard\u0131. Sabah\u0131n erken saatlerinden itibaren Bo\u011faz\u0131n iki k\u0131y\u0131s\u0131nda, kad\u0131nl\u0131, erkekli, ellerinde T\u00fcrk ve Afgan bayraklar\u0131 oldu\u011fu halde biriken halk, donanmaya ait gemilerin top at\u0131\u015flar\u0131 aras\u0131nda, konuklar\u0131 getiren \u0130zmir Vapurunu g\u00f6r\u00fcnce co\u015fku son haddini buluyordu.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>Z\u0130YARET\u0130N \u00d6NEM\u0130<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Cumhurba\u015fkan\u0131 Mustafa Kemal, daha kurtulu\u015f sava\u015f\u0131 y\u0131llar\u0131nda kendisine ve \u00fclkesine b\u00fcy\u00fck yak\u0131nl\u0131k g\u00f6steren, destek olan Afganistan Kral\u0131 Amanullah Han&#8217;\u0131n bu gezisine b\u00fcy\u00fck \u00f6nem vermekteydi. Bunu nedeni ki\u015fisel dostluk kadar, Afgan Kral\u0131&#8217;n\u0131n T\u00fcrkiye Cumhuriyeti&#8217;ni resmi olarak ziyaret eden ilk devlet adam\u0131 olmas\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; O tarihte temelini B\u00fcy\u00fck Zafer&#8217;in olu\u015fturdu\u011fu Cumhuriyet 5 ya\u015f\u0131na girmi\u015f, devrimler pe\u015fpe\u015fe ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f, T\u00fcrkiye bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131yla aras\u0131ndaki u\u00e7urumu kapatmak i\u00e7in yo\u011fun bir \u00e7al\u0131\u015fmaya giri\u015fmi\u015fti. Ama bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131ndan&nbsp; hi\u00e7bir devlet adam\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc fedakarl\u0131k ve \u00e7abalarla kurulan bu yeni ve modern T\u00fcrkiye&#8217;yi merak edip \u00fclkeye gelmemi\u015fti.&nbsp; \u00c7e\u015fitli \u00e7evreler T\u00fcrkiye&#8217;nin bu konudaki yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u201c T\u00fcrkiye Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131ndaki yerini alam\u0131yor \u201c \u015feklinde yorumlarken, Mustafa Kemal bu duruma \u00e7ok \u00fcz\u00fcl\u00fcyordu. Bu yetmiyormu\u015f gibi, Ankara&#8217;n\u0131n ba\u015fkent olu\u015funun \u00fczerinden de 5 y\u0131l ge\u00e7ti\u011fi halde baz\u0131 yabanc\u0131 b\u00fcy\u00fckel\u00e7iliklerin bunu kabullenememesi ve Ankara&#8217;ya ta\u015f\u0131nmamas\u0131 da can\u0131n\u0131 s\u0131k\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0130\u015fte tam bu g\u00fcnlerde Mustafa Kemal&#8217;i \u00e7ok sevindiren haber geldi. E\u015fi Krali\u00e7e S\u00fcreyya ile birlikte yakla\u015f\u0131k 6 ay s\u00fcren bir Avrupa gezisine \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan Afgan Kral\u0131 Amanullah Han T\u00fcrkiye&#8217;ye gelmek istiyordu. \u00dclkesinde baz\u0131 devrimleri ger\u00e7ekle\u015ftirmek isteyen Kral, \u00f6rnek ald\u0131\u011f\u0131 Mustafa Kemal&#8217;in bu b\u00fcy\u00fck eserini yerinde g\u00f6rmek istemi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>B\u00dcY\u00dcK HAZIRLIKLAR<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kral\u0131n iste\u011fine olumlu cevap verilirken kar\u015f\u0131lama ve a\u011f\u0131rlama&nbsp; haz\u0131rl\u0131klar\u0131 k\u0131sa s\u00fcrede adeta seferberli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Kral, e\u015fi ve maiyeti S\u0131vastopol&#8217;dan gemiyle al\u0131n\u0131p \u0130stanbul&#8217;a, oradan da trenle Ankara&#8217;ya getirilecekti.&nbsp; &nbsp;Bu yolculuk i\u00e7in Seyri Sefain \u0130\u015fletmesi&#8217;nin en iyi gemilerinden \u0130zmir Vapuru tahsis&nbsp; edildi. Geminin kaptanl\u0131\u011f\u0131n\u0131, T\u00fcrkiye&#8217;nin ilk transatlanti\u011fi G\u00fclcemal&#8217;i Amerika&#8217;ya g\u00f6t\u00fcr\u00fcp getiren deneyimli L\u00fctf\u00fc Kaptan yapacak; gemiye Peyk-i \u015eevket ve Berk-i Satvet muhripleri refakat edecekti.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0130zmir&nbsp;&nbsp; Vapurunda bu gezi i\u00e7in&nbsp; tadilat s\u00fcratle yap\u0131ld\u0131.. Kamaralar\u0131n baz\u0131lar\u0131 geni\u015fletilirken g\u00fcverteye k\u0131ymetli hal\u0131lar konuldu, salonda da bir &#8216; K\u0131\u015f Bah\u00e7esi &#8216; olu\u015fturuldu. Kral ve Krali\u00e7e&#8217;nin geceleyece\u011fi kamara da birbirinden de\u011ferli tablolarla s\u00fcslenirken a\u011f\u0131r, ipekli perdeler as\u0131ld\u0131. Yatak ve yast\u0131klar ise tamamen ku\u015ft\u00fcy\u00fcnden yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Gemi adeta bir gelin gibi s\u00fcslenip yolculu\u011fa haz\u0131rlan\u0131rken, ba\u015fkent Ankara&#8217;da da kenti g\u00fczelle\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bilal N. \u015eim\u015fir&#8217;in \u201c Atat\u00fcrk ve Cumhuriyet \u201c adl\u0131 eserinde belirtti\u011fine g\u00f6re &#8216; Koca koca a\u011fa\u00e7lar uzaklardan s\u00f6k\u00fcl\u00fcp kral\u0131n ge\u00e7ece\u011fi caddelere dikilmi\u015f ve ba\u015fkent bir gecede ye\u015fillendirilmi\u015fti. Bunun yan\u0131s\u0131ra Ankara Palas&#8217;\u0131n devam eden in\u015faat\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131ld\u0131 ve tamamland\u0131. Ziyaretten birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce perdeleri tak\u0131lan ba\u015fkentin ilk modern oteli Afgan konuklar\u0131n h\u0131zmetine &#8216; sunuldu. Bu arada Mustafa Kemal, o s\u0131rada haz\u0131rl\u0131klar\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmekte olan Etnografya M\u00fczesinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n kral\u0131n gelece\u011fi g\u00fcne yeti\u015ftirilmesi talimat\u0131n\u0131 vermi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>3 GEM\u0130L\u0130K F\u0130LO<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0130zmir Vapuru ve refakat\u00e7i sava\u015f gemileri 14 May\u0131s g\u00fcn\u00fc \u0130stanbul&#8217;dan ayr\u0131ld\u0131lar. Gemide kalabal\u0131k bir heyet bulunuyordu. Krala birinci mihmandar ( konuk\u00e7u ) olarak Orgeneral Fahrettin Altay, ikinci mihmandar olarak da Korgeneral Naci Eldeniz tayin edilmi\u015fti.Gemi de Kabil B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Nebil Bat\u0131, Protokol genel m\u00fcd\u00fcr yard\u0131mc\u0131s\u0131 Sada Bey protokol memurlar\u0131, Seyri Sefain \u0130\u015fletmesi Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc Sadullah Bey. terc\u00fcmanlar, gazeteciler foto muhabirleri bulunmaktayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Karadeniz&#8217;i&nbsp; tam ortas\u0131ndan d\u00fcmd\u00fcz bir hatla ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015fan \u0130zmir Vapuru birara \u00e7\u0131kan f\u0131rt\u0131na nedeniyle zor durumda kald\u0131ysa da L\u00fctf\u00fc Kaptan&#8217;\u0131n deneyimi sayesinde bu tehlike ge\u00e7i\u015ftirildi. Gemi 17 May\u0131s g\u00fcn\u00fc S\u0131vastopol liman\u0131na girdi ve t\u00f6renle kar\u015f\u0131land\u0131. Ruslar, o gece T\u00fcrk heyetine pe\u015fpe\u015fe birka\u00e7 yerde birden ziyafet verdiler.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>\u201c T\u00dcRKLER B\u0130Z\u0130M G\u00d6ZBEBE\u011e\u0130M\u0130ZD\u0130R \u201c<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kral Amanullah Han ve krali\u00e7e S\u00fcreyya, kral\u0131n maiyeti 18 May\u0131s g\u00fcn\u00fc saat 12.00&#8217;de bir istimbotla gelip \u0130zmir Vapuru&#8217;na&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u00e7\u0131kt\u0131lar. Kar\u015f\u0131lama s\u0131ras\u0131nda top at\u0131\u015f\u0131 yap\u0131l\u0131rken, geminin&nbsp; grandi dire\u011fine krala mahsus sancak \u00e7ekildi. Ruslar, 38 u\u00e7akla gemiyi u\u011furlad\u0131lar<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Mihmandar\u0131 ve di\u011fer yetkililerle tan\u0131\u015fan kral\u0131 herkes \u00e7ok sempatik ve resmiyetten uzak bulmu\u015ftu. Kral hemen gazetecileri \u00e7evresinde toplayarak T\u00fcrk bas\u0131n\u0131na ilk demecini veriyor \u201c T\u00fcrkler bizim ve t\u00fcm Do\u011fu d\u00fcnyas\u0131n\u0131n g\u00f6zbebe\u011fidir. O ne yaparsa biz de onu yapar\u0131z \u201c diyordu. Ne var ki geminin telsizinin \u0130stanbul&#8217;u &#8216; tutturamamas\u0131&#8217; nedeniyle bu demeci iletmek m\u00fcmk\u00fcn olmuyordu. Kral\u0131n ak\u015fam yeme\u011fi ne\u015f&#8217;e i\u00e7inde ge\u00e7ti, gece de <a>gemide<\/a> e\u011flence d\u00fczenlendi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>TOP ATI\u015eLARIYLA KAR\u015eILANIYOR<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0130zmir Vapuru 19 May\u0131s g\u00fcn\u00fc, Karadeniz Bo\u011faz\u0131&#8217;n\u0131n \u00fc\u00e7 mil a\u00e7\u0131\u011f\u0131nda saf tutan, T\u00fcrk Donanmas\u0131na ait aralar\u0131nda Hamidiye ve Mecidiye Kruvaz\u00f6rlerinin bulundu\u011fu 5 sava\u015f gemisi taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanarak 21 pare top at\u0131\u015f\u0131yla selamland\u0131. Daha sonra Vali Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda ki bir heyet gemiye \u00e7\u0131karak konuklara &#8216; Ho\u015fgeldiniz &#8216; dedi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Amanullah Han, yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada \u201c T\u00fcrkler siz bizim g\u00f6zbebe\u011fimizsiniz. Burada karde\u015f bir milletin i\u00e7inde bulundu\u011fumdan dolay\u0131 \u00e7ok memnunum. Sizi h\u00fcrmet ve muhabbetle selamlar\u0131m. Afganl\u0131lar sizin karde\u015flerinizdir. B\u00fct\u00fcn milletim taraf\u0131ndan size selamlar s\u00f6yl\u00fcyorum. Afiyetinizi, terakki ( ilerleme ) ve tealinizi ( y\u00fckselme ) diliyorum \u201c<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; K\u0131y\u0131lara biriken binlerce \u0130stanbullu , a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r s\u00fcz\u00fclen \u0130zmir Vapuru&#8217;nun g\u00fcvertesinde bo\u011faz\u0131 seyreden Kral ve Krali\u00e7e&#8217;ye ellerindeki bayraklarla tezah\u00fcrat yaparken, sava\u015f u\u00e7aklar\u0131 da gemiye refakat ediyordu. \u0130stanbullular, Cumhuriyetin bu ilk konu\u011funu bayram sevinci i\u00e7inde kar\u015f\u0131lay\u0131p Ankara&#8217;ya u\u011furluyorlard\u0131. Haydarpa\u015fa&#8217;da yap\u0131lan t\u00f6renden sonra Kral ve Krali\u00e7e trenle Ankara&#8217;ya hareket ettiler.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>BA\u015eKENTTE B\u00dcY\u00dcK KAR\u015eILAMA<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;Ba\u015fkent Ankara&#8217;da 20 May\u0131s sabah\u0131 adeta yer yerinden oynam\u0131\u015f, kral ve krali\u00e7eyi kar\u015f\u0131lamaya ko\u015fan halk gardan Evkaf Oteli&#8217;ne kadar olan alan\u0131 erkenden, h\u0131nca h\u0131n\u00e7 doldurmu\u015f, \u00e7evredeki d\u00fckkanlara T\u00fcrk ve Afgan bayraklar\u0131 as\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Caddenin iki taraf\u0131nda m\u0131zrakl\u0131 s\u00fcvari askerleri t\u00f6ren i\u00e7in beklerken, bando mar\u015flar \u00e7al\u0131yordu. Trenin gelece\u011fi peron ise protokole mensup ki\u015filerle dolup ta\u015fmaktayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Gazi, saat tam 11.30&#8217;da istasyona giren trenin son vagonundaki konuklar\u0131n\u0131 \u00f6nce selamlad\u0131. Daha sonra Kral\u0131n elini s\u0131kt\u0131. \u0130ki lider bunu takiben kucakla\u015ft\u0131lar. Kral sa\u011f\u0131ndaki krali\u00e7e S\u00fcreyya&#8217;y\u0131, Gazi&#8217;ye takdim etti. Gazi O&#8217;nun da elini s\u0131kt\u0131 ve yolculuklar\u0131n\u0131n nas\u0131l ge\u00e7ti\u011fini sordu. T\u00f6ren k\u0131tas\u0131n\u0131n denetlenmesinden sonra istasyon kap\u0131s\u0131nda kral\u0131 bekleyen zevat i\u00e7inde yer alan Belediye Ba\u015fkan\u0131 Asaf Bey, k\u0131sa bir konu\u015fma yaparak de\u011ferli konuklara Ankara halk\u0131 ve \u015fehri ad\u0131na ho\u015fgeldiniz dedi ve krali\u00e7eye bir buket sundu. Kral ise cevaben yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada \u201c Sevdi\u011fim bir millet aras\u0131nda oldu\u011fum i\u00e7in mesudum. Ankara halk\u0131na te\u015fekk\u00fcr, h\u00fcrmet ve selam ederim \u201c dedi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>YO\u011eUN PROGRAM<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;Gazi, daha sonra konuklar\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fc a\u00e7\u0131k bir otomobille kalacaklar\u0131 Ankara Palas&#8217;a g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Otomobilin ge\u00e7ti\u011fi yol boyunca alk\u0131\u015flar y\u00fckselirken Amanullah Han durmadan Ankaral\u0131lar\u0131 selaml\u0131yordu. Ayn\u0131 tezah\u00fcrat otelin \u00f6n\u00fcnde de s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcnden Amanullah Han, birka\u00e7 kez b\u00fcy\u00fck balkona \u00e7\u0131karak biriken halka selam verdi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kral ve Krali\u00e7e&nbsp; bir s\u00fcre dinlendikten sonra \u00c7ankaya K\u00f6\u015fk\u00fcne \u00e7\u0131k\u0131p Cumhurba\u015fkan\u0131na iade-i ziyarete gittiler. Burada bir s\u00fcre kald\u0131ktan sonra TBMM&#8217;ne gidildi. Kral ve Krali\u00e7e mecliste gazilere ve \u015fehitlerin yak\u0131nlar\u0131na madalya verilmesi&nbsp; t\u00f6renini izlediler. \u015eehit yak\u0131nlar\u0131 aras\u0131nda yeralan M\u00fclazim ( Te\u011fmen ) Murtaza Efendi&#8217;nin annesi D\u00fcrriye Han\u0131m vakur duru\u015fuyla \u00f6zellikle krali\u00e7e&#8217;nin dikkatini \u00e7ekti ve O&#8217;nu milletvekilleriyle birlikte uzun uzun alk\u0131\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>Y\u00dcZ&nbsp; K\u0130\u015e\u0130L\u0130K ZIYAFET<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;Cumhurba\u015fkan\u0131 Gazi Mustafa Kemal 20 May\u0131s ak\u015fam\u0131 Amanullah Han ve Krali\u00e7e S\u00fcreyya onuruna Ankara Palas&#8217;ta 100 ki\u015filik bir ziyafet verdi. Mustafa Kemal yemekte yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada T\u00fcrk- Afgan karde\u015fli\u011fine de\u011finerek \u00f6zetle \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201c \u0130stikbalin y\u00fcksek ufuklar\u0131ndan do\u011fmaya ba\u015flayan g\u00fcne\u015f as\u0131rlardanberi \u0131st\u0131rap \u00e7eken milletlerin talihidir. Bu talih bir daha art\u0131k siyah bulutlara b\u00fcr\u00fcnmesin, milletinizin ve onlar\u0131n h\u00fck\u00fcmdar\u0131n\u0131n ve pek muhterem krali\u00e7e hazretlerinin talihi ve tealisi (&nbsp; ilerlemesi ) parlak olsun\u201d .<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kral Amanullah Han da yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201c&nbsp; Aziz&nbsp; ve alicenap karde\u015fim, aziz T\u00fcrkiye topraklar\u0131na muvasalat ( ula\u015fmak ) ve m\u00fcmtaz zat\u0131n\u0131z ve karde\u015f T\u00fcrk milletiyle vukua gelen m\u00fclakat ( g\u00f6r\u00fc\u015fme ) m\u00fcnasebetiyle duymakta oldu\u011fum nihayetsiz kalbi s\u00fcrurumu ( sonsuz kalp sevinci ) zaptedemiyorum. \u0130\u015fte bu, benim temsil etti\u011fim Afgan milletinin&nbsp; karde\u015f\u00e7e hissiyat\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc kadim ( eski ) alakalar, adet ve davran\u0131\u015flar\u0131n benzerli\u011fi bu iki cesur ve fedakar milletin ruhi ve kalbi rab\u0131talar\u0131n\u0131 ( ba\u011flar\u0131n\u0131 ) birbirine o kadar ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r ki birbirinden ay\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir diyebiliriz \u201c<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kral ve Krali\u00e7e, Ankara&#8217;da her dakikas\u0131dolu yo\u011fun bir program\u0131n yerald\u0131\u011f\u0131 bir hafta ge\u00e7irdiler. 21 May\u0131s g\u00fcn\u00fc Ba\u015fbakan \u0130n\u00f6n\u00fc, k\u00f6\u015fkte konuklara yemek verdi. 22 may\u0131s g\u00fcn\u00fc Vali Vehbi Bey ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda bir heyet, kral ve krali\u00e7eyi kald\u0131klar\u0131 otelde ziyaret ederek krala Gazinin bir b\u00fcst\u00fcn\u00fc ve yerli yap\u0131m iki seccadeyi, krali\u00e7e&#8217;ye de Ankara&#8217;y\u0131 hat\u0131rlatmas\u0131 i\u00e7in <a>b\u00fcy\u00fck<\/a> bir alb\u00fcm sundular.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong><u>DE\u011eERL\u0130 B\u0130R KILI\u00c7 HED\u0130YE ETT\u0130<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;Ziyaretin resmi b\u00f6l\u00fcm\u00fc bitti\u011fi i\u00e7in Ankara Palas&#8217;tan ayr\u0131l\u0131p \u00c7ankaya&#8217;ya Mara\u015f Milletvekili Midhat Bey&#8217;in k\u00f6\u015fk\u00fcne yerle\u015fen kral ve krali\u00e7e 22 May\u0131s g\u00fcn\u00fc kentteki Afgan uyruklular\u0131 kabul ettiler. Daha sonra Gazi ile birlikte \u00f6\u011fle yeme\u011fi yediler.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Gazi,Kral&#8217;a \u0130stanbul&#8217;da &#8216; Leon Sar\u0131yan M\u00fcessesesi &#8216; taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f olan, kabzas\u0131 p\u0131rlantalarla i\u015flenmi\u015f de\u011ferli bir k\u0131l\u0131\u00e7 arma\u011fan etti. Kral, bu nadide hediyeyi \u00e7ok be\u011fendi ve Gazi&#8217;ye defalarca te\u015fekk\u00fcr etti.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Daha sonra At yar\u0131\u015flar\u0131n\u0131 izleyen Kral ve Krali\u00e7e 25 May\u0131s g\u00fcn\u00fc de Ankara&#8217;da yeni a\u00e7\u0131lan resim sergisini ziyaret ettiler. Kral, muhtelif ressamlar\u0131n 20 tablosunu be\u011fenerek sat\u0131n ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Gazi, 26 May\u0131s g\u00fcn\u00fc konuklar\u0131n\u0131 ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan \u00e7iftlikte bekliyordu. Onlar\u0131 \u00e7iftli\u011fin kap\u0131s\u0131nda kar\u015f\u0131layarak her taraf\u0131 gezdirdi. Saat 17.30&#8217;a kadar s\u00fcren gezi s\u0131ras\u0131nda Gazi, konuklar\u0131na \u00e7iftli\u011fi nas\u0131l kurdu\u011funu anlatt\u0131. Saat 18.00 s\u0131ral\u0131nda Mustafa Kemal, \u00e7iftlikteki Marmara Havuzunda konu\u011fu Amanullah Han&#8217;la birlikte sandalla k\u0131sa bir gezinti yapt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Gezinin Ankara&#8217;daki son g\u00fcn\u00fcnde ise K\u0131z \u00d6\u011fretmen Okulu, Erkek Lisesi, Mimar Kemalettin Okulu, m\u00fcze, Numune Hastanesi ve telsiz istasyonu gezildi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>KRALIN \u0130STANBUL G\u00dcNLER\u0130<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kral ve Krali\u00e7e 27 May\u0131s g\u00fcn\u00fc geli\u015flerinde oldu\u011fu gibi t\u00f6renle&nbsp; u\u011furland\u0131lar. Mustafa Kemal, konuklar\u0131n\u0131 Gazi istasyonuna kadar u\u011furlad\u0131 ve burada ayr\u0131l\u0131rken Kralla kucakla\u015ft\u0131. Tren \u0130stanbul&#8217;a do\u011fru yol al\u0131rken Kral, Hakimiyet-i Milliye ( Ulus ) Gazetesi muhabirine \u015fu a\u00e7\u0131klamay\u0131 yap\u0131yordu:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201c Gazi d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck adam\u0131 ve en \u00f6nemli bir askeridir. Kendileriyle haberle\u015fiyor, tan\u0131\u015f\u0131yor ve seviyordum. Fakat g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fckten sonra k\u0131ymetinin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc daha iyi anlad\u0131m.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Konuklar\u0131 getiren tren, saat onu \u00fc\u00e7 gece Haydarpa\u015fa Gar\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir kalabal\u0131k taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131land\u0131. \u0130zdihama mani olmak i\u00e7in sabah 08.20&#8217;den 10.20 ye kadar iki saat s\u00fcreyle vapur seferlerinin tatil edilmesine ra\u011fmen halk\u0131n toplanmas\u0131 \u00f6nlenememi\u015fti. Buradaki t\u00f6renden sonra Kral Sanayi-i Nefise Mektebini ( G\u00fczel Sanatlar Akademisini), Harbiyeyi ve Sipahi Oca\u011f\u0131n\u0131 ziyaret etti.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0130kinci g\u00fcn\u00fcn program\u0131 da yo\u011funluk bak\u0131m\u0131ndan ilk g\u00fcnden farkl\u0131 de\u011fildi. Konuklar K\u0131z \u00d6\u011fretmen Okulunu, Dar\u00fclf\u00fcnun&#8217;u ( \u00dcniversiteyi), H\u00fcrriyet-i Ebediye An\u0131t\u0131n\u0131, Ayasofya&#8217;y\u0131 ziyaret ettikten sonra Topkap\u0131 Saray\u0131&#8217;na gittiler. Krali\u00e7e Topkap\u0131 Saray\u0131&#8217;nda \u00f6zellikle m\u00fccevherat dairesindeki m\u00fccevherlerle ilgilendi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>\u201c <strong><u>AFGANLILARI&nbsp; K\u00dc\u00c7\u00dcK KARDE\u015e\u0130N\u0130Z KABUL ED\u0130N\u0130Z \u201c<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;Kral Amanullah Han Dar\u00fclfunun&#8217;da onuruna verilen \u00e7ayda yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada \u00f6zetle \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201c G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm samimi tezah\u00fcrat beni \u00e7ok m\u00fctehass\u0131s etmi\u015ftir. Sizin bu samimi tezah\u00fcrat ve selamlar\u0131n\u0131z\u0131 Afganl\u0131 karde\u015flerinize bildirece\u011fim.&nbsp; Onlar taraf\u0131ndan da sizlere muhabbet ve selamlar s\u00f6yl\u00fcyoruz. Siz, Afganl\u0131lar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015finiz olarak kabul ediniz. Onlar sizi b\u00fcy\u00fck bir a\u011fabey gibi telakki etmektedirler. Her i\u015fimizde bize rehber olman\u0131z\u0131 \u00e7ok arzu ediyoruz. \u0130ki karde\u015f millet aras\u0131ndaki samimiyet \u00e7ok mesut neticeler tevlit edecektir ( do\u011furacakt\u0131r ). \u201c<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kral ve Krali\u00e7e 1 Haziran g\u00fcn\u00fc \u0130zmir vapuru ile Batum&#8217;a hareket ederken&nbsp; unutulmaz an\u0131larla T\u00fcrkiye&#8217;den ayr\u0131l\u0131yorlard\u0131. T\u00fcrkiye&#8217;de&nbsp; r\u00fcya gibi g\u00fczel g\u00fcnler ge\u00e7irmi\u015f, Cumhuriyetin k\u0131sa s\u00fcrede kaybetti\u011fi geli\u015fmeleri yerinde g\u00f6rm\u00fc\u015f, Gazi ile tan\u0131\u015fman\u0131n onurunu kazanm\u0131\u015flard\u0131. Bunu yan\u0131 s\u0131ra Kral, \u00fclkesinde ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fi devrimlerin T\u00fcrkiye&#8217;de nas\u0131l uyguland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015f, fikir edinmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ziyaretle T\u00fcrk \u2013 Afgan dostlu\u011fu g\u00fc\u00e7lenirken, o g\u00fcne kadar Ankara&#8217;y\u0131 ba\u015fkent olarak kabullenmemekte direnen \u00fclkeler aras\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fclme ba\u015flam\u0131\u015f, ilk olarak \u0130talyan B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi Ankara&#8217;ya ta\u015f\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131. Bu da T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir kazan\u00e7t\u0131&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>YEN\u0130DEN \u0130STANBUL&#8217;DA<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;Yakla\u015f\u0131k iki y\u0131l sonra, 22 \u015eubat 1930 gecesi ge\u00e7 saatlerde \u0130stanbul Liman\u0131na gelen Semiramis ad\u0131ndaki \u0130talyan bandral\u0131 yolcu gemisinin yolcular\u0131 aras\u0131nda tan\u0131d\u0131k bir sima, Amanullah Han&#8217;da bulunuyordu. Ama art\u0131k Kral de\u011fildi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 1928 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye&#8217;ye yapt\u0131\u011f\u0131 ziyaret d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc Afganistan&#8217;da \u00e7\u0131kan ayaklanma sonucu tac\u0131n\u0131, taht\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f, Roma&#8217;ya giderek burada sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 k\u00f6\u015fkte aile fertleriyle birlikte ya\u015famaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Ve \u015fimdi sade bir turist gibi \u0130stanbul&#8217;a geliyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 1928 y\u0131l\u0131ndaki ola\u011fan\u00fcst\u00fc kar\u015f\u0131lama t\u00f6renine kar\u015f\u0131l\u0131k, eski kral\u0131n geli\u015finde bu kez ne top at\u0131ld\u0131, ne bando \u00e7al\u0131nd\u0131. Eski Afgan B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Gulam Ceylani Han, kay\u0131npederi Mahmut Tarzi, kay\u0131nvalidesi Resmiye Tarzi ve baz\u0131 Afganl\u0131lar taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanan Amanullah Han&#8217;\u0131n geli\u015fi merak uyand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Eski Kral ne i\u00e7in gelmi\u015fti acaba ? Yoksa yeniden tahta \u00e7\u0131kmak i\u00e7in Mustafa Kemal&#8217;den yard\u0131m m\u0131 isteyecekti ?<\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>\u201c B\u0130R VATANDA\u015e G\u0130B\u0130 D\u00d6NER\u0130M \u201c<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Amanullah Han, gazetecileri merakta b\u0131rakmamak i\u00e7in hemen geli\u015f nedenini a\u00e7\u0131kl\u0131yor, i\u015f yapmadan ya\u015famaktan s\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek \u201c Hem Gazi Mustafa Kemal ile karde\u015flik hislerimi, hasret ve muhabbetlerimi bizzat teyit etmek, hem de \u0130stanbul&#8217;daki aile fertlerini g\u00f6rmek i\u00e7in geldim \u201c diyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sab\u0131k kral, Afganistan&#8217;a d\u00f6n\u00fcp d\u00f6nmeyece\u011fi yolundaki sorulara ise \u015fu cevab\u0131&nbsp; veriyordu:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201c Ben Afganistan&#8217;a her zaman kral s\u0131fat\u0131yla de\u011fil bir vatanda\u015f gibi avdet ( d\u00f6n\u00fc\u015f ) ve hizmete haz\u0131r\u0131m. Ancak program\u0131m\u0131n harfiyen kabul ve tatbiki taahh\u00fct edilmek \u015fart\u0131 ile. Kralken haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m program\u0131n bir k\u0131sm\u0131 \u015fimdi tatbik ediliyor, bir k\u0131sm\u0131 ise kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f. Mesela k\u0131z okullar\u0131 kapat\u0131lm\u0131\u015f, Avrupa&#8217;da okuyan Afgan talebeleri geri al\u0131nm\u0131\u015f. Ben bunlara muar\u0131z\u0131m ( kar\u015f\u0131y\u0131m ).\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>MUSTAFA KEMAL&#8217;LE G\u00d6R\u00dc\u015eT\u00dc M\u00dc ?<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ortal\u0131kta sab\u0131k Afgan Kral\u0131n\u0131n iki u\u00e7ak kiralad\u0131\u011f\u0131, bunlarla \u00fclkesine d\u00f6n\u00fcp darbe yapaca\u011f\u0131 s\u00f6ylentileri dola\u015f\u0131rken, Amanullah Han trenle Ankara&#8217;ya gitti. O s\u0131rada Mustafa Kemal, 10 g\u00fcn s\u00fcrecek bir yurt gezisine \u00e7\u0131kmaya haz\u0131rlan\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Gazi, Amanullah Han&#8217;I kabul etti mi ? O d\u00f6nemin gazetelerinde ve daha sonra yay\u0131nlanan Atat\u00fcrk d\u00f6nemine ait kronolojilerde bu konuda bir haber ya da bilgiye rastlanm\u0131yor. Ama D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 kay\u0131tlar\u0131 b\u00f6yle bir g\u00f6r\u00fc\u015fmenin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Belgelere g\u00f6re 26 \u015eubat 1930 g\u00fcn\u00fc Londra&#8217;daki Afgan B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi, T\u00fcrk B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fine gelerek eski kral Amanullah Han&#8217;\u0131n geli\u015f nedeni hakk\u0131nda bilgileri olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sormu\u015ftu. A\u00e7\u0131kcas\u0131 bu ziyaret Afgan y\u00f6netiminde de merak konusu olmu\u015f, onlar\u0131 tedirgin etmi\u015fti. Londra B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011finin durumu bildirdi\u011fi D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n cevabi mesaj\u0131nda Gazi&#8217;nin Amanullah Han&#8217;\u0131 kabul etti\u011fi belirtilmi\u015f, bu g\u00f6r\u00fc\u015fme s\u0131ras\u0131nda eski Afgan Kral\u0131na a\u00e7\u0131k bir dille T\u00fcrkiye&#8217;nin, \u00fclkesinde i\u00e7 sava\u015f\u0131 sona erdirmeye \u00e7al\u0131\u015fan Nadir Han&#8217;\u0131 destekledi\u011fini s\u00f6yledi\u011fi bildirilmi\u015fti. Amanullah Han, ise cevabi olarak Afganistan&#8217;da Nadir Han H\u00fck\u00fcmetinin i\u015flerine kar\u0131\u015fmaya niyeti olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, T\u00fcrkiye&#8217;de oturmak istedi\u011fini, bunun i\u00e7in yard\u0131m talebinde bulundu\u011funu bildirmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Atat\u00fcrk&#8217;\u00fcn sofra hizmetlisi Cemal Granda da Turhan G\u00fcrkan&#8217;\u0131n kaleme ald\u0131\u011f\u0131 an\u0131lar\u0131nda Gazi&#8217;nin Amanullah Han&#8217;\u0131 \u00c7ankaya K\u00f6\u015fk\u00fc&#8217;nde a\u011f\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve onuruna 24 ki\u015filik bir yemek verdi\u011fini belirtmektedir. Yemekten sonra Gazi, Amanullah Han&#8217;a \u201c Nas\u0131l oldu sizin bu i\u015finiz ? Sizi nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fcler \u201c diye sorunca Amanullah Han a\u011flamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Eski kral\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan Gazi bu arada \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 yurt gezisinden&nbsp; s\u00f6zedince Amanullah Han&#8217;da bu geziye kat\u0131lmak istemi\u015f, ancak Mustafa Kemal gezisinin uzun ve zahmetli olaca\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle bu iste\u011fi geri \u00e7evirmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <a>Eski<\/a> Kral 6 Mart g\u00fcn\u00fc \u0130stanbul&#8217;dan ayr\u0131l\u0131rken gazetecilere kendisine Tarabya&#8217;da tahsis edilen k\u00f6\u015fk\u00fc \u00e7ok be\u011fendi\u011fini, yaz aylar\u0131nda aile fertleriyle birlikte burada kalaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>DOLMABAH\u00c7E&#8217;DE G\u00d6R\u00dc\u015eME<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 28 Temmuz 1933 tarihli gazetelerde yeralan k\u0131sa bir haber Amanullah Han&#8217;\u0131n yeniden T\u00fcrkiye&#8217;ye geldi\u011fini g\u00f6steriyordu. \u201c Amanullah Han d\u00fcn Gazi Hazretleri taraf\u0131ndan kabul olundu \u201c ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan haber \u015f\u00f6yleydi:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201c Birka\u00e7 g\u00fcnden beri \u0130stanbul&#8217;da bulunan sab\u0131k Afgan Kral\u0131 Amanullah Han hazretleriyle zevce ve bald\u0131zlar\u0131 han\u0131mefendilerin bug\u00fcn ( d\u00fcn )&nbsp; Dolmabah\u00e7e Saray\u0131&#8217;na giderek eski bir dost s\u0131fat\u0131yla Reisicumhur Hazretlerini ziyaret ettikleri \u00f6\u011frenilmi\u015ftir. \u201c<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sab\u0131k Afgan Kral\u0131 bir hafta kalmak \u00fczere denizyoluyla 25 Temmuz g\u00fcn\u00fc istanbul&#8217;a gelmi\u015f, geli\u015f nedenini de Gazi&#8217;yi ve dostlar\u0131n\u0131 ziyaret olarak a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131. O s\u0131rada Mustafa Kemal Yalova&#8217;da dinleniyordu. Eski kral\u0131n kendisiyle g\u00f6r\u00fc\u015fmek i\u00e7in bekledi\u011fini \u00f6\u011frenince 27 Temmuz g\u00fcn\u00fc Adatepe destroyeri ile Yalova&#8217;dan hareket etti. Saat 14.30 s\u0131ralar\u0131nda \u0130stanbul&#8217;a gelen Gazi, Amanullah Han&#8217;la iki saate yak\u0131n s\u00fcreyle g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc. G\u00f6r\u00fc\u015fmenin i\u00e7eri\u011fi hakk\u0131nda bas\u0131na bir a\u00e7\u0131klama yap\u0131lmazken, Gazi saat 20.00 s\u0131ralar\u0131nda da tekrar Yalova&#8217;ya hareket etti.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Gazeteciler, Amanullah Han&#8217;\u0131 \u0130stanbul&#8217;da son kez 19 Kas\u0131m 1938 g\u00fcn\u00fc&nbsp; Atat\u00fcrk&#8217;\u00fcn cenaze t\u00f6reninde g\u00f6rd\u00fcler. Yak\u0131nlar\u0131na &#8216; A\u011fabeyim &#8216; diye s\u00f6zedecek kadar \u00e7ok sevdi\u011fi Ata&#8217;n\u0131n naa\u015f\u0131n\u0131n arkas\u0131nda g\u00f6zleri ya\u015fl\u0131 \u00fczg\u00fcn ve omuzlar\u0131 \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f bir halde Dolmabah\u00e7e&#8217;den Sirkeci&#8217;ye kadar y\u00fcr\u00fcy\u00fcp O&#8217;nu sonsuzlu\u011fa u\u011furlad\u0131&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-white-color has-vivid-red-background-color has-text-color has-background has-link-color wp-elements-05c8a38dd3342493e61b513d07a4d664\"><strong><u>FAHRETT\u0130N ALTAY, AMANULLAH HAN&#8217;I ANLATIYOR<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-white-color has-vivid-red-background-color has-text-color has-background has-link-color wp-elements-e78cf592865d1c482dc8c49fae3a37c7\"><strong>\u201c KRAL \u00c7IPLAK KADINA BAKMADI \u201c<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; KURTULU\u015e&nbsp; Sava\u015f\u0131 kahramanlar\u0131ndan Orgeneral Fahrettin Altay, Amanullah Han&#8217;a, e\u015fi de Krali\u00e7e S\u00fcreyya&#8217;ya mihmandarl\u0131k ( konuk\u00e7uluk ) yapmakla g\u00f6revlendirilmi\u015fti. Altay, Milli Savunma Bakan\u0131&#8217;ndan bu konudaki emri ald\u0131ktan sonra Musata Kemal&#8217;i ziyaret etmi\u015f, Cumhurba\u015fkan\u0131 O&#8217;na Afganistan&#8217;a ait b\u00fcy\u00fck bir dosya verip , bunu okumas\u0131n\u0131 ve bu konuda bilgilenmesini istemi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>\u201cGENELKURMAY BA\u015eKANLI\u011eINI \u0130STEMED\u0130M \u201c<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Altay, an\u0131lar\u0131nda \u201c Bu Ankara&#8217;ya ilk defa olarak bir h\u00fck\u00fcmdar ziyareti oldu\u011fu i\u00e7in Atat\u00fcrk pek ne\u015f&#8217;eli idi. 10 May\u0131s&#8217;ta Ba\u015fbakan \u0130n\u00f6n\u00fc ile g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcmde&nbsp; Afgan Kral\u0131n\u0131n hali m\u00fcsait g\u00f6r\u00fcl\u00fcrse beni Afganistan&#8217;a Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 ve Ba\u015fkumandan yapmak istediklerini bildirdi. Sa\u011fl\u0131k durumumun buna m\u00fcsait olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek&nbsp; kabul etmedim \u201c der. Daha sonra \u0130zmir vapuru ile , di\u011fer g\u00f6revlilerle birlikte kral ve krali\u00e7eyi almak \u00fczere&nbsp; S\u0131vastopol&#8217;a hareket eder. Bundan sonras\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle anlat\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201c &#8230; 18 May\u0131s g\u00fcn\u00fc saat 11.00&#8217;de Kral ile Krali\u00e7e S\u00fcreyya geldiler. B\u00fcy\u00fck bir merasim yap\u0131ld\u0131 ve kendilerine takdim olunduk. Yar\u0131m saat sonra da b\u00fcy\u00fck bir merasim ile u\u011furlan\u0131yorduk. Sava\u015f gemileri ve 38 u\u00e7ak bir m\u00fcddet bize refakat ederek Kral&#8217;\u0131 ge\u00e7irdiler.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kral, sivil giyinmi\u015f, esmer,&nbsp; karab\u0131y\u0131kl\u0131 ve karag\u00f6zl\u00fc yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir gen\u00e7. G\u00fcrb\u00fcz ve \u00e7evik. Krali\u00e7e nazik ve g\u00fczel bir taze, bir Avrupal\u0131 gibi a\u00e7\u0131k giyiniyor. Annesi \u015eaml\u0131 imi\u015f. Kral T\u00fcrk\u00e7e biliyor ve meram\u0131n\u0131 anlatabiliyor. Krali\u00e7e Fars\u00e7a konu\u015fuyor. Vapurda kral ve krali\u00e7e samimi bir halde gazetecilerle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyorlar, g\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcyorlar. Kral, krali\u00e7eye terc\u00fcmanl\u0131k yap\u0131yor, foto\u011fraf\u00e7\u0131lar bol bol resim \u00e7ekiyorlar. Resmiyetten ka\u00e7\u0131nan Kral pop\u00fcler g\u00f6r\u00fcnmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u00d6\u011fle yeme\u011fini beraber yedik, geceyi de vapurda e\u011flenerek ge\u00e7irdik. \u201c<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>\u201c \u0130ST\u0130KLAL&nbsp; SAVA\u015eINI ANLATTI \u201c<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 27 May\u0131s&nbsp; Pazar g\u00fcn\u00fc ak\u015fam \u00fczeri trenle \u0130stanbul&#8217;a hareket ettik. Te\u015fyi ( u\u011furlama ) merasimi de \u00e7ok debdebeli ( g\u00f6steri\u015fli ) oldu. Kral, Atat\u00fcrk&#8217;e kar\u015f\u0131 h\u00fcrmetkar bulunuyordu. Polatl\u0131 yak\u0131nlar\u0131ndan ge\u00e7erken bizim Sakarya muharebemiz hakk\u0131nda tepeleri g\u00f6stererek baz\u0131 bilgiler vermek istedim.O bunlar\u0131&nbsp; dinlemekten ziyade kendi \u0130stiklal Sava\u015f\u0131&#8217;n\u0131 anlatmaya devam etti. Anlad\u0131m ki bir \u015fey \u00f6\u011frenmek de\u011fil yapt\u0131klar\u0131 ile \u00f6\u011f\u00fcnmek heveslisidir. Daha sonra Afganistana gitti\u011fimde kendisi krall\u0131ktan d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Epeyce g\u00fczel eserlerini g\u00f6rd\u00fcm. Herhalde d\u00fcnya medeniyet alemine kat\u0131lmak isteyen bu kral Atat\u00fcrk&#8217;e \u00e7ok ba\u011fl\u0131yd\u0131. Atat\u00fcrk&#8217;\u00fcn \u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u0130stanbul&#8217;a gelmi\u015f, Dolmabah\u00e7e&#8217;den Sirkeci&#8217;ye kadar cenazenin arkas\u0131ndan y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fc. \u201c<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>\u00c7IPLAK MODELE BAKMADI<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &#8230; Kral\u0131n \u0130stanbul seyahati de merasimlerle ge\u00e7ti. Bir\u00e7ok yer gezildi. G\u00fczel Sanatlar Akademisine yap\u0131lan ziyarete krali\u00e7e kat\u0131lmad\u0131. Resim salonunda \u00f6\u011frencilere modellik yapan \u00e7\u0131r\u0131l\u00e7\u0131plak bir kad\u0131n ortada duruyor, Kral ona bakmaks\u0131z\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 resimlere bakarak takdirde bulunuyordu.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>\u201c SAKIN KORKMA \u201c<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;30 May\u0131s Kurban Bayram\u0131 g\u00fcn\u00fc ziyaret ve tebrikler yap\u0131ld\u0131, \u00f6\u011fleden sonra Kral kendi otomobilinde kendi \u015fof\u00f6rl\u00fck yaparak \u0130stanbul&#8217;un etraf\u0131n\u0131 dola\u015ft\u0131, beni de yan\u0131na oturttu ve bu arada:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -\u201d Sak\u0131n korkma ben ehliyetli \u015fof\u00f6r\u00fcm \u201c dedi. Ben de<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; -\u201d Bir kral\u0131n \u015fof\u00f6rl\u00fck yapt\u0131\u011f\u0131 otomobilde bulunmak bir \u015fereftir. Fakat yollar\u0131m\u0131z bozuk ve kar\u0131\u015f\u0131kt\u0131r, bir k\u0131lavuz alman\u0131z iyi olur\u201d dedim, fakat buna l\u00fczum olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek harekete ge\u00e7ti. \u00c7ok \u015f\u00fck\u00fcr ki geziyi selametle tamamlad\u0131k. \u201c<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Afgan Kral\u0131 Amanullah Han, d\u00f6n\u00fc\u015f yolunda Batum&#8217;a kadar kendisine refakat eden Orgeneral Fahrettin Altay&#8217;a b\u00fcy\u00fck, som alt\u0131ndan bir g\u00fcne\u015f ni\u015fan, e\u015fine ise b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcm\u00fc\u015f vazo hediye etmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-white-color has-vivid-red-background-color has-text-color has-background has-link-color wp-elements-900ff42a994cde7022853dcefadf72dd\"><strong>ON YIL S\u00dcREYLE TAHTTA KALDI<\/strong>, <strong>AFGAN\u0130STAN&#8217;IN &#8216;MUSTAFA KEMAL&#8217;\u0130 OLMAK \u0130ST\u0130YORDU<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <\/strong>Mustafa Kemal, Anadolu&#8217;da Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131&#8217;n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrken O&#8217;nu takdir ve heyecanla izliyenlerden biri de \u00fclkesinin \u0130ngiltere&#8217;nin etkisinden kurtararak ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanmas\u0131na \u00f6nderlik yapan Amanullah Han&#8217;d\u0131. 1919 y\u0131l\u0131n\u0131n \u015eubat ay\u0131nda babas\u0131 Emir Habibu Ilah Han&#8217;\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden sonra taht\u0131 ele ge\u00e7irmi\u015f, tahta \u00e7\u0131kma t\u00f6reninde yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etmi\u015fti. \u0130ngilizler bu karar\u0131 tan\u0131mad\u0131. Bu y\u00fczden \u0130ngiltere \u2013 Hindistan ortak ordusu ile Afgan Ordusu aras\u0131nda \u00e7\u0131kan sava\u015f , 8 A\u011fustos 1919&#8217;da Afganistan&#8217;\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131yan anla\u015fman\u0131n imzalanmas\u0131yla sonu\u00e7land\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ayn\u0131 tarihlerde Mustafa Kemal Samsun&#8217;a \u00e7\u0131km\u0131\u015f, Anadolu&#8217;da kutsal \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ate\u015fini yakarken, kurtulu\u015f sava\u015f\u0131n\u0131 \u00f6rg\u00fctlemeye u\u011fra\u015f\u0131yordu. Afganistan daha sonra kurulacak Ankara H\u00fck\u00fcmetini ilk&nbsp; tan\u0131yan \u00fclke oldu. TBMM&#8217;nin 1921 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koydu\u011fu anayasay\u0131 \u00f6rnek alarak haz\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131 Afgan Anayasas\u0131 9 Nisan 1923&#8217;de y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi. Bu anayasa se\u00e7im ve atama yoluylaolu\u015fturulacak bir meclise yasama g\u00f6revi vermekteydi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <\/strong>Mustafa Kemal&#8217;e hayran olan Amanullah Han, O&#8217;nun Cumhuriyetin ilan\u0131ndan sonra yapt\u0131klar\u0131n\u0131 da ilgiyle izledi. T\u00fcrkiye ile Afganistan aras\u0131nda benzerlikler kuruyordu. \u0130ki \u00fclke de cehalet ve fakirlik \u00f6n planda gelmekteydi. Afganistan&#8217;da Mollalar\u0131n bask\u0131s\u0131yla&nbsp; \u00f6zellikle kad\u0131nlar\u0131n geri plana at\u0131lmas\u0131n\u0131, haklar\u0131n\u0131n verilmeyi\u015fini de Afganistan&#8217;\u0131n ilerlemesine engel olan bir sorun olarak g\u00f6r\u00fcyordu. Kral, t\u00fcm bu g\u00fc\u00e7l\u00fcklere ra\u011fmen \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken, mutlakiyetle idare edilen d\u00f6nemin izlerini silmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>ATAT\u00dcRK&#8217;\u00dcN S\u00d6ZLER\u0130<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Amanullah Han e\u015fi S\u00fcreyya ile birlikte , yapaca\u011f\u0131 devrimler \u00f6ncesi incelemelerde&nbsp; bulunmak \u00fczere tam 6 ay s\u00fcrecek bir Avrupa gezisine \u00e7\u0131kt\u0131. \u0130talya, Fransa, \u0130ngiltere, Almanya ve T\u00fcrkiye&#8217;yi ziyaret etti. Bu \u00fclkelerde g\u00f6rd\u00fckleri, gen\u00e7 kral\u0131n yenilikler yapma arzusunu g\u00fc\u00e7lendirmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; T\u00fcrkiye&#8217;de b\u00fcy\u00fck bir t\u00f6renle kar\u015f\u0131lan\u0131p a\u011f\u0131rlanan Amanullah Han, Cumhurba\u015fkan\u0131 Mustafa Kemal&#8217;le g\u00f6r\u00fc\u015fmesi s\u0131ras\u0131nda \u00fclkesinde yapmak istediklerini anlatt\u0131 ve onun g\u00f6r\u00fc\u015flerini dinledi. Amanullah Han bu devrimleri bir an \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015ftirmek istiyordu. Ama O&#8217;nun bu acelecili\u011fi Mustafa Kemal&#8217;i endi\u015felendirdi. T\u00fcrkiye ile Afganistan aras\u0131nda yap\u0131sal farkl\u0131l\u0131klar vard\u0131. Afganistan hen\u00fcz T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n seviyesine eri\u015fememi\u015fti,&nbsp; koyu bir taassup i\u00e7indeydi. Bir devrim s\u0131ras\u0131nda&nbsp; halk\u0131n Amanullah Han&#8217;a ne \u00f6l\u00e7\u00fcde destek olaca\u011f\u0131 belli de\u011fildi. Bu nedenle bir yenilik yaparken \u00e7ok ihtiyatl\u0131 olmak gerekiyordu. Bu y\u00fczden k\u0131sa ve a\u00e7\u0131k konu\u015ftu.. O&#8217;na \u201c Arkanda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ordu olmadan , halk\u0131n devrimleri kald\u0131racak bir seviyeye gelmeden bu i\u015flere kalk\u0131\u015fma \u201c dedi. Kral&#8217;\u0131n , dan\u0131\u015fman&nbsp; iste\u011fine kar\u015f\u0131l\u0131k Hikmet ( Bayur ) Beyi Kabil el\u00e7ili\u011fine atad\u0131. General Kaz\u0131m Orbay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda askeri bir heyet de Afgan Ordusunun yeniden d\u00fczenlenmesiyle g\u00f6revlendirildi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>AS\u0130LER KAB\u0130L YOLUNDA<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;Amanullah Han, Mustafa Kemal&#8217;in tavsiyelerini unutmu\u015f gibiydi. \u00dclkesine d\u00f6ner d\u00f6nmez kad\u0131nlar\u0131n pe\u00e7elerini zorla ve sokak ortas\u0131nda kald\u0131rtmak istedi\u011fi, toplad\u0131\u011f\u0131 millet meclisi \u00fcyelerinin sakallar\u0131n\u0131 zorla kestirip, ba\u015flar\u0131na \u015fapka, s\u0131rtlar\u0131na frak giydirdi\u011fi yolundaki haberler Ankara&#8217;ya akmaya ba\u015flad\u0131. Amanullah Han, iddiaya g\u00f6re kendisinin de Hazreti Muhammed gibi bir \u00f6nc\u00fc oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyordu. Kad\u0131nlarla ilgili bir yasa \u00e7\u0131karmas\u0131 ise barda\u011f\u0131 ta\u015f\u0131ran son damla oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u00dclkede yeniden egemenli\u011fi ele ge\u00e7irmek isteyen \u0130ngilizlerin de el alt\u0131ndan giri\u015fimiyle Kabileler ayaklanm\u0131\u015f ve Kabil&#8217;e do\u011fru ilerlemeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda ise Bece Saka ad\u0131nda bir \u015fah\u0131s bulunuyordu. Mollalar\u0131n da deste\u011fiyle ayaklanma k\u0131sa s\u00fcrede b\u00fcy\u00fcd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>MUSTAFA KEMAL&#8217;\u0130N TAL\u0130MATI<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kabil&#8217;deki T\u00fcrk B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi mensuplar\u0131 olaylar\u0131n giderek b\u00fcy\u00fcmesi \u00fczerine Ankara&#8217;da D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131ndan el\u00e7ili\u011fi bo\u015faltmak i\u00e7in izin istediler. Ancak D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Tevfik R\u00fc\u015ft\u00fc Aras&#8217;\u0131n imzas\u0131yla 22 Kas\u0131m 1928 g\u00fcn\u00fc g\u00f6nderilen talimatta&nbsp; \u201c T\u00fcrk zabitleri ( subaylar\u0131 ) irticaa&nbsp; kar\u015f\u0131 Kral\u0131n emriyle T\u00fcrk Vatan\u0131n\u0131 m\u00fcdafaa eder gibi hayatlar\u0131n\u0131 ortaya koyarak vazife ifas\u0131 ile m\u00fckelleftirler. Afganistan politikam\u0131z\u0131n istikrar\u0131 zabitan\u0131m\u0131z\u0131n bu hadisedeki fedakarl\u0131k ve muvaffakiyetine ba\u011fl\u0131d\u0131r \u201c denilerek Kabil&#8217;de kalmalar\u0131, bu durum da Kral&#8217;a bildirmeleri \u201c isteniyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kral, T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmetinin g\u00f6sterdi\u011fi bu ilgiden fevkalade m\u00fctehass\u0131s olmu\u015ftu.&nbsp; Mustafa Kemal O&#8217;na b\u00fcy\u00fck bir jest yapm\u0131\u015ft\u0131. O s\u0131rada Afgan Ordusunu islah etmek \u00fczere g\u00f6revlendirmi\u015f olan Orgeneral Kaz\u0131m Orbay ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndaki T\u00fcrk askeri heyeti de Kabil&#8217;e gelmi\u015fti. \u0130syan edenlerin ise Kabil \u00fczerine y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc s\u00fcr\u00fcyordu. T\u00fcrk askeri heyeti, yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirme sonucu Afgan genelkurmay\u0131na&nbsp; baz\u0131 tavsiyelerde bulundu. Ancak tavsiyeleri dinleyen olmad\u0131. Bunlar dinlenseydi belki sava\u015f\u0131n seyri de\u011fi\u015febilirdi. Bu y\u00fczden Bece Saka , Kabil&#8217;in 16 kilometre kuzeyindeki Kutil Hay\u0131rhane da\u011f ge\u00e7idinde Afgan h\u00fck\u00fcmet birliklerini yenmeyi ba\u015fard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Amanullah Han, kad\u0131n k\u0131l\u0131\u011f\u0131na girerek aile fertleriyle birlikte Hindistan&#8217;a ka\u00e7arken , Bece Saka da 1929&#8217;un Ocak ay\u0131 i\u00e7inde ba\u015fkente giriyor ve \u201c Gazi Emir Habibullah Han \u201c \u00fcnvan\u0131yla tahta \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131yordu. Yeni y\u00f6netimin yapt\u0131\u011f\u0131 ilk i\u015f k\u0131z okullar\u0131n\u0131 kapatmak olmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Mustafa Kemal bu duruma \u00e7ok \u00fcz\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Kral daha i\u015f ba\u015f\u0131ndayken, kad\u0131n k\u0131yafetleriyle ilgili yasay\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131nca, genel sekreterine \u201c Eyvah adam gitti demektir. Ben kendisine \u0131srarla bu mevzua girmemesini tavsiye etmi\u015ftim. \u00c7ok yaz\u0131k oldu \u201c diyerek \u00fcz\u00fcnt\u00fclerini belirtmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Afganistan&#8217;da sular o tarihten sonra da durulmayacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-white-color has-vivid-red-background-color has-text-color has-background has-link-color wp-elements-23ffb20b924d3b24ae0fbace20e593ba\"><strong>AFGAN ASKERLER\u0130N\u0130 E\u011e\u0130TT\u0130, D\u00dcZENL\u0130 ORDU KURDU<\/strong>: <strong>CEMAL PA\u015eA&#8217;NIN AFGAN\u0130STAN G\u00dcNLER\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funa bir d\u00f6nem egemen olan \u0130ttihat ve Terakki Partisi&#8217;nin \u00fc\u00e7 liderinden Cemal Pa\u015fa d\u00fczenli bir Afgan Ordusunun kurulmas\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00e7aba harcam\u0131\u015f, bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 nedeniyle Afgan Kral\u0131 Amanullah Han&#8217;\u0131n takdirini kazanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0130mparatorlu\u011fun Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;ndan m\u00fcttefikleriyle birlikte yenik \u00e7\u0131kmas\u0131 \u00fczerine 1 Kas\u0131m&#8217;\u0131, 2 Kas\u0131m 1918&#8217;e ba\u011flayan gece Talat ve Enver Pa\u015fa&#8217;larla birlikte \u00fclkeyi terkeden Cermal Pa\u015fa \u00f6nce Rusya&#8217;ya oradan da Almanya&#8217;ya giderek bir s\u00fcre Berlin&#8217;de kalm\u0131\u015f, daha sonra \u0130svi\u00e7re&#8217;ye ge\u00e7erek Davos yak\u0131nlar\u0131ndaki bir da\u011f k\u00f6y\u00fcnde an\u0131lar\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Cemal Pa\u015fa, daha sonra o s\u0131ralarda \u0130ngilizlerle ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadelesini s\u00fcrd\u00fcren Afganistan&#8217;a gitti. Kabil&#8217;de ilgiyle kar\u015f\u0131lanan Pa\u015faya, Kral Amanullah Han, prensli\u011fi s\u0131ras\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 Ayn\u00fclammara kasr\u0131n\u0131 tahsis etti ve ordusunun yeniden d\u00fczenlenmesi i\u00e7in yard\u0131mlar\u0131n\u0131 istedi. Cemal Pa\u015fa b\u00f6lgeye gelen T\u00fcrk subaylar\u0131n\u0131n da katk\u0131s\u0131yla k\u0131sa s\u00fcrede d\u00fczenli bir piyade alay\u0131, bir top\u00e7u taburu ve bir s\u00fcvari alay\u0131 olu\u015fturdu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ba\u015far\u0131l\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 nedeniyle kendisine \u201c Serdar Ahmet Cemal Han \u201c \u00fcnvan\u0131 verilen Cemal Pa\u015fa Anadoluda ba\u015flayan milli kurtulu\u015f hareketiyle yak\u0131ndan ilgileniyor, vatana d\u00f6n\u00fcp milli orduda g\u00f6rev almak istiyordu. Bu arada Enver Pa\u015fa&#8217;n\u0131n amcas\u0131 Halil Kut&#8217;la birlikte Moskova&#8217;ya giderek Anadolu H\u00fck\u00fcmetinin Rusya ile antla\u015fma imzalamas\u0131na katk\u0131da bulunmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Cemal Pa\u015fa, 1922 y\u0131l\u0131 May\u0131s ay\u0131nda Afganistan&#8217;a yard\u0131m i\u00e7in g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde bulunmak \u00fczere Moskova&#8217;ya gitti. Moskova d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc konaklad\u0131\u011f\u0131 Tiflis&#8217;te yaveri \u0130smet Bey&#8217;i, kendisine Anadolu&#8217;ya ge\u00e7i\u015f izni almas\u0131 i\u00e7in Erzurum&#8217;a Kaz\u0131m Karabekir Pa\u015fa&#8217;n\u0131n yan\u0131na g\u00f6nderdi. \u0130zin gelir gelmez Tiflis \u2013 Kars trenine binip \u00fclkesine d\u00f6necekti. Ama bu k\u0131smet olmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ortal\u0131kta dola\u015fan suikast s\u00f6ylentilerine, hatta bizzat Halil Pa\u015fa&#8217;n\u0131n uyar\u0131s\u0131na ra\u011fmen hi\u00e7bir \u00f6nlem almayan Cemal Pa\u015fa, 21 Temmuz 1922 cuma gecesi Tiflis&#8217;te g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re Ermeniler taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen suikastle yaverleri Nusret ve S\u00fcreyya Bey&#8217;le birlikte \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bu suikastte Ruslar\u0131n da parma\u011f\u0131 oldu\u011fu \u00f6ne s\u00fcr\u00fcld\u00fcyse de kan\u0131tlanamad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Halil ( Kut ) Pa\u015fa&#8217;n\u0131n an\u0131lar\u0131nda Mustafa Kemal&#8217;in Cemal Pa\u015fa&#8217;n\u0131n \u00f6l\u00fcm haberini al\u0131nca \u00e7ok \u00fcz\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, \u201c Ah. Niye Ankara&#8217;ya gelmedi \u201c&nbsp;&nbsp; dedi\u011finden s\u00f6z edilir. Cemal Pa\u015fa&#8217;n\u0131n ve yaverlerinin cenazeleri \u00f6nce Tiflis&#8217;te topra\u011fa verildi. Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131&#8217;n\u0131n zaferle sonu\u00e7lanmas\u0131ndan sonra&nbsp;&nbsp; da Atat\u00fcrk&#8217;\u00fcn iste\u011fiyle ve \u00f6zel bir trenle Erzurum&#8217;a getirilerek vatan topraklar\u0131na g\u00f6m\u00fcld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aral\u0131k 2006 Ertan \u00dcNAL &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; CUMHUR\u0130YET\u0130N \u0130LK KONU\u011eU ANKARA&#8217;DA &#8230; \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 Mustafa Kemal \u201c En b\u00fcy\u00fck eserim \u201c dedi\u011fi T\u00fcrkiye Cumhuriyetini herkese g\u00f6stermek , tan\u0131tmak, anlatmak istiyordu. Ama Cumhuriyetin ilan\u0131n\u0131n \u00fczerinden yakla\u015f\u0131k 5 y\u0131l ge\u00e7ti\u011fi halde hi\u00e7bir yabanc\u0131 devlet adam\u0131 \u00fclkeye gelmemi\u015fti. Gazi bu duruma \u00fcz\u00fcl\u00fcyordu. Bu nedenle Afgan Kral\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye&#8217;yi ziyaret iste\u011fi O&#8217;nu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":120,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_regular_price":[],"currency_symbol":[],"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[119],"class_list":["post-118","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","tag-afgan-krali-amanullah-han"],"post_slider_layout_featured_media_urls":{"thumbnail":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2006\/12\/AFGAN-KRALI-AMANULLAH-HAN-150x150.jpeg",150,150,true],"post_slider_layout_landscape_large":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2006\/12\/AFGAN-KRALI-AMANULLAH-HAN.jpeg",1200,675,false],"post_slider_layout_portrait_large":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2006\/12\/AFGAN-KRALI-AMANULLAH-HAN.jpeg",1200,675,false],"post_slider_layout_square_large":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2006\/12\/AFGAN-KRALI-AMANULLAH-HAN.jpeg",1200,675,false],"post_slider_layout_landscape":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2006\/12\/AFGAN-KRALI-AMANULLAH-HAN-600x400.jpeg",600,400,true],"post_slider_layout_portrait":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2006\/12\/AFGAN-KRALI-AMANULLAH-HAN-600x675.jpeg",600,675,true],"post_slider_layout_square":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2006\/12\/AFGAN-KRALI-AMANULLAH-HAN-600x600.jpeg",600,600,true],"full":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2006\/12\/AFGAN-KRALI-AMANULLAH-HAN.jpeg",1200,675,false]},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/118","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=118"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/118\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":124,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/118\/revisions\/124"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/120"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=118"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=118"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=118"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}