<\/p>\n\n\n\n
…. VE PERDELER KALKTI SONSUZA KADAR<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u0130<\/strong>stanbul\u2019un toplu ta\u015f\u0131ma ara\u00e7lar\u0131ndan vapurlarda 72, tramvaylarda 52, t\u00fcnelde ise 48 y\u0131l s\u00fcreyle uygulanan harem- selaml\u0131k uygulamas\u0131, Ankara\u2019dan gelen bir emirle kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, ta\u015f\u0131tlarda kad\u0131nlarla erkekleri birbirinden ay\u0131ran perdeler kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Art\u0131k kad\u0131nlar ve erkekler birlikte yolculuk yapabileceklerdi. Uygulama ba\u015flad\u0131ktan sonra ilk \u015fikayetler beklendi\u011fi gibi kad\u0131nlardan geldi. Ama \u015fikayet nedeni taciz, sark\u0131nt\u0131l\u0131k ya da laf atma olaylar\u0131 de\u011fildi. Neden ba\u015fkayd\u0131 ve kad\u0131nlar da \u015fikayette hakl\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n Yazar: Ertan \u00dcnal<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n G\u00dcN\u00dcM\u00dcZDEN 87 y\u0131l \u00f6nce, 20 Aral\u0131k 1923 g\u00fcn\u00fc \u0130stanbul gazetelerinde yay\u0131nlanan bir haber, T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7a\u011fda\u015f \u00fclkelerle aras\u0131ndaki u\u00e7urumu kapatmak i\u00e7in bir ad\u0131m daha att\u0131\u011f\u0131n\u0131 halka duyuruyordu. Gazetecilerin bile fark\u0131na varmay\u0131p gazetelerin i\u00e7 sayfalar\u0131na serpi\u015ftirdikleri haber, tramvaylarda \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnden bu yana yap\u0131lan Harem- Selaml\u0131k uygulamas\u0131n\u0131n kalkt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildiriyordu. Bir ba\u015fka deyi\u015fle art\u0131k kad\u0131n ve erkek yolcular, aradaki vi\u015fne \u00e7\u00fcr\u00fc\u011f\u00fc perdelerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla birlikte birbirini g\u00f6rerek, konu\u015farak yolculuk yapabileceklerdi. Karar, vapurlarda ve t\u00fcnelde\u2019de, yani o d\u00f6nemde \u00e7al\u0131\u015fan t\u00fcm toplu ta\u015f\u0131ma ara\u00e7lar\u0131nda uygulanacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n Vatan Gazetesi, haberi verdikten sonra \u015f\u00f6yle bir yorum yap\u0131yordu:<\/p>\n\n\n\n <\/strong>\u201c… Tramvaylardaki erkeklerle kad\u0131nlar aras\u0131ndaki perdeler kalkm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat bu ciheti dikkate almak gerekir ki maddi perdeler kalkarken araya manevi perdeler girmi\u015ftir. Bu da tramvaylarda, vapurlarda gidip gelen b\u00fct\u00fcn namuslu insanlar\u0131n denetlemesidir. Perdelerin kalkmas\u0131 kad\u0131nlar\u0131n, erkekler kar\u015f\u0131s\u0131nda daha vekarl\u0131, daha d\u00fczenli hareket etmelerini gerektirdi\u011fi gibi, erkeklerin de kad\u0131nlara kar\u015f\u0131 daha ciddi, daha sorumlu davranmalar\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lar..\u201d <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Alt\u0131 y\u00fczy\u0131ldan fazla ya\u015fayan Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funda en k\u00fc\u00e7\u00fck sosyal topluluk olan aileler \u00f6zellikle islami geleneklere uygun olarak \u00f6zellikle ba\u015fkent \u0130stanbul\u2019da ikiye b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f bir halde ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlard\u0131. Saraylar\u2019da b\u00fcy\u00fck konaklarda, yal\u0131larda, gelir d\u00fczeyi y\u00fcksek \u00fcst dereceli devlet g\u00f6revlilerinin kald\u0131\u011f\u0131 yerlerde harem (kad\u0131nlara ayr\u0131lan b\u00f6l\u00fcm ) \u2013 Selaml\u0131k ( Erkeklere ayr\u0131lan b\u00f6l\u00fcm ) uygulamas\u0131 yap\u0131l\u0131yordu. Bu uygulama s\u0131ras\u0131nda konutlar\u0131n harem b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7in ayr\u0131 kap\u0131 yapt\u0131ranlara, b\u00fcy\u00fck bah\u00e7elerini de ikiye ay\u0131ranlara rastlan\u0131yordu. Bu durum zaman i\u00e7inde toplu ta\u015f\u0131ma ara\u00e7lar\u0131na da yans\u0131d\u0131.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Bo\u011fazi\u00e7i ve Hali\u00e7\u2019te vapurlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flamas\u0131ndan \u00f6nce deniz ula\u015f\u0131m\u0131 kay\u0131klarla sa\u011flan\u0131yordu. Bo\u011fazi\u00e7i\u2019nin uzak k\u00f6ylerine ise dolmu\u015f niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan Pazar kay\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmaktayd\u0131. Ancak \u0130stanbul\u2019un fethinden Sultan II. Ald\u00fclhamit\u2019in saltanat\u0131n\u0131n son y\u0131llar\u0131na kadar s\u00fcren bir yasak gen\u00e7 kad\u0131nlarla gen\u00e7 erkeklerin ayn\u0131 kay\u0131\u011fa binmelerini engelledi. Bunun amac\u0131 baz\u0131 hafifme\u015frep kad\u0131nlar\u0131n kay\u0131klarda sevgilileriyle bulu\u015fmas\u0131n\u0131 ho\u015f\u00e7a vakit ge\u00e7irmelerini engellemekti. O devirde kay\u0131k\u00e7\u0131lardan baz\u0131lar\u0131, belirlenen \u00fccretten daha fazlas\u0131n\u0131 alabilmek i\u00e7in kay\u0131klar\u0131na kad\u0131n ve erkeklerin birlikte binmelerine izin veriyorlard\u0131. Yakalan\u0131nca da \u201c Erimdir ( Erke\u011fimdir, e\u015fimdir) dedi kay\u0131\u011fa ald\u0131m s\u00f6zleriyle kendilerini savunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Kay\u0131k\u00e7\u0131lar keth\u00fcdas\u0131 ve Bostanc\u0131ba\u015f\u0131\u2019n\u0131n s\u0131k\u0131 kontrolleri bile bunu \u00f6nleyememi\u015fti. Yasaktan sadece ya\u015f\u0131 ge\u00e7kin kad\u0131nlar muaf tutulmu\u015ftu. Yani kay\u0131k\u00e7\u0131ba\u015f\u0131, kad\u0131n\u0131n y\u00fcz\u00fcne bak\u0131p ya\u015fl\u0131 oldu\u011funa kanaat getirirse dolmu\u015f kay\u0131klar\u0131na binebiliyordu.! Bu durum \u00e7e\u015fitli padi\u015fahlar d\u00f6neminde \u00e7\u0131kar\u0131lan fermanlarla uzun y\u0131llar s\u00fcrd\u00fc. Bunlardan 1580 y\u0131l\u0131nda Kay\u0131k\u00e7\u0131lar Kahyas\u0131na g\u00f6nderilen fermanda \u015f\u00f6yle deniliyor:<\/p>\n\n\n\n \u201c Bundan evvel de tenbih edilmi\u015fti. Taze avretlerin ( gen\u00e7 kad\u0131nlar\u0131n) levend taifesiyle ( gen\u00e7 erkeklerle ) kay\u0131\u011fa girip gezmelerine mani ol ve bu hususu b\u00fct\u00fcn kay\u0131k\u00e7\u0131lara tekrar tekrar tenbih et. \u201c<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n \u015eirketi Hayriye\u2019nin kurulmas\u0131ndan \u00f6nce, Bo\u011fazi\u00e7i\u2019nde kapit\u00fclasyonlardan (imtiyazlardan ) yararlanan bir Rus ve \u0130ngiliz gemisinin yolcu ta\u015f\u0131maya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6ren Sultan Abd\u00fclmecit bu duruma k\u0131zm\u0131\u015ft\u0131. Abd\u00fclmecit hemen tedbir alma yoluna gitmi\u015fti, Bo\u011faz\u2019da T\u00fcrk Bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda yolcu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131 kararla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f, \u2018 H\u00fcmapervaz \u2018 adl\u0131 gemi bu i\u015fle g\u00f6revlendirilmi\u015fti. Gemi Karak\u00f6y\u2019dan kalk\u0131p \u00e7e\u015fitli yerlere u\u011frayarak \u2013hen\u00fcz iskeleler yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131.- Kanl\u0131ca\u2019ya kadar gidecek, d\u00f6n\u00fc\u015fte de ayn\u0131 g\u00fczergah izlenecekti. Bilet \u00fccreti ise 3 kuru\u015f olarak belirlenmi\u015fti. Ancak bu vapurun bir sak\u0131ncas\u0131 vard\u0131: Kad\u0131n yolcu alm\u0131yordu ! Rus ve \u0130ngiliz vapurunda ise b\u00f6yle bir ayr\u0131cal\u0131k yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131, isteyen vapura biniyor, istedi\u011fi yerde yolculuk yapabiliyordu. Bo\u011fazi\u00e7i\u2019nde oturduklar\u0131 halde b\u00f6yle bir imkandan yararlanamay\u0131p Pazar kay\u0131\u011f\u0131na ya da \u00f6zel kay\u0131klara binmeye mahkum edilen ve yar\u0131m saatlik yolu lodosta, poyrazda heyecanlar i\u00e7inde iki saatte zor alabilen kad\u0131nlar\u0131n bu durumdan \u015fikayet\u00e7i olmalar\u0131 \u00fczerine \u2013 Belki de ilk kad\u0131n hareketlerinden biri de buydu \u2013 T\u00fcrk vapurlar\u0131na kad\u0131nlar\u0131nda al\u0131nmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Ama bir \u015fartla bir perdeyle ayr\u0131lm\u0131\u015f ayr\u0131 bir b\u00f6l\u00fcmde yolculuk yapacaklard\u0131. Yan\u0131ndaki erkek kocas\u0131, ni\u015fanl\u0131s\u0131, sevgilisi u\u015fa\u011f\u0131, kim olursa olsun ancak vapur \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 yan\u0131na gelebilecekti.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Ayn\u0131 uygulama Bo\u011fazi\u00e7i\u2019ne \u015eirket-i Hayriye vapurlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flamas\u0131ndan sonra onlarda da yap\u0131ld\u0131. Kad\u0131nlara \u00f6nce vapurlar\u0131n \u00f6n taraf\u0131 tahsis edildi, buras\u0131 kal\u0131n bir perdeyle erkekler b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden ayr\u0131ld\u0131. B\u00f6ylece denizde ba\u015flayan y\u00fczer Harem-Selaml\u0131k uygulamas\u0131 y\u0131llarca s\u00fcrecek, bu b\u00f6l\u00fcme sadece bilet kontrol\u00f6r\u00fc ve di\u011fer g\u00f6revliler girebilecekti.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Ancak kad\u0131nlar, kendilerine ayr\u0131lan b\u00f6l\u00fcmden pek memnun kalmad\u0131lar. Nas\u0131l memnun kals\u0131nlar ki, k\u0131\u015f aylar\u0131nda so\u011fuktan adeta donuyorlard\u0131. Ortaya konulan b\u00fcy\u00fck soba \u00e7evreyi bile \u0131s\u0131tmaya yetmiyordu. Zeytinya\u011fl\u0131 kandillerle ayd\u0131nlat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan salon karanl\u0131kta, ancak perdeye yak\u0131n oturanlar g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan yararlanabiliyordu. Bundan da \u00f6nemlisi korkuyorlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc kazalar hep ba\u015f tarafta meydana geliyordu. Topluca \u015eirketi Hayriye yetkililerine ba\u015fvurdular, tan\u0131d\u0131klar\u0131 kaptanlardan ricac\u0131 oldular, m\u00fcd\u00fcrlerin kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u015f\u0131nd\u0131rd\u0131lar ve sonu\u00e7ta istediklerini ald\u0131lar: Kad\u0131nlara arka b\u00f6l\u00fcm tahsis edildi, \u015firket yetkilileri, d\u00fcmen arka tarafta oldu\u011fu i\u00e7in d\u00fcmene gidip gelen lostromolar\u0131n kad\u0131nlara bakmas\u0131n\u0131, onlarla me\u015fgul olmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in ba\u015flang\u0131\u00e7ta bu iste\u011fe kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015flar, ancak bask\u0131lar yo\u011funla\u015f\u0131nca \u2018 Evet \u2018 demekten ba\u015fka \u00e7are bulamam\u0131\u015flard\u0131. Ger\u00e7i bu karar, k\u0131\u015f g\u00fcnleri so\u011fuktan di\u015fleri tak\u0131rdayan erkek yolcular\u0131 k\u0131zd\u0131rd\u0131 ama yapacak bir \u015fey yoktu. Bu arada \u015funu da belirtelim: Yabanc\u0131 kad\u0131nlar i\u00e7in b\u00f6yle bir k\u0131s\u0131tlama yoktu. Onlar isterlerse erkekler b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde de yolculuk yapabiliyorlard\u0131. <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Ba\u015flang\u0131\u00e7ta iskeleler yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in a\u00e7\u0131kta demirleyen ya da bir yal\u0131n\u0131n iskelesine yana\u015fan vapurlara kad\u0131n ve erkek yolcular kay\u0131klarla gidip gelirlerdi. Sonra iskeleler birer iki\u015fer yap\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Bunlardan \u00f6nemli g\u00f6r\u00fclen baz\u0131lar\u0131na kad\u0131nlar i\u00e7in ayr\u0131 b\u00f6l\u00fcmler eklendi. Bunlara b\u00fcy\u00fck duvar aynas\u0131, lavabo ve havlu konulmas\u0131 da unutulmam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n Vapurla Bo\u011fazi\u00e7inin en uzak k\u00f6\u015felerine bile kolayca ula\u015fmak kabil oldu\u011fundan, buralardaki bal\u0131k\u00e7\u0131 k\u00f6yleri giderek b\u00fcy\u00fck yerle\u015fim merkezlerine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor, yolcu profili de bu geli\u015fime paralel olarak de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6steriyordu.<\/p>\n\n\n\n Yazar \u0130ffet Evin, \u2018 Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m Bo\u011fazi\u00e7i \u2018 adl\u0131 eserinde vapurda tan\u0131k oldu\u011fu yolcular\u0131 \u015f\u00f6yle anlat\u0131r:<\/p>\n\n\n\n \u201c… vapur \u00c7engelk\u00f6y\u2019e gelince o zamana kadar tenha ve sessiz giden vapura geni\u015f \u015fapkal\u0131 madamlar kalabal\u0131\u011f\u0131 binerdi. Hi\u00e7 durmadan y\u00fcksek sesle konu\u015fmalar\u0131 ile han\u0131mlar mevkiinin sessizli\u011fini, huzurunu da\u011f\u0131t\u0131rlard\u0131. Bir s\u00fcre d\u0131\u015far\u0131y\u0131 unutup hayretle onlar\u0131 seyrederdik. \u00dcst\u00fc \u00e7i\u00e7ekler, t\u00fcller kurdelalar ve t\u00fcylerle dolup ta\u015fan \u015fapkalar\u0131n\u0131n bir \u015fakaktan girip \u00f6b\u00fcr \u015fakaktan \u00e7\u0131kan uzun i\u011fneleri vard\u0131. G\u00f6zlerimiz hayretten a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olarak o i\u011fnelere bakar, ba\u015flar\u0131n\u0131 nas\u0131l ac\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve b\u00f6yle durumda a\u011flayacaklar\u0131, figan edecekleri yerde hi\u00e7 durmadan nas\u0131l konu\u015fabildiklerini bir t\u00fcrl\u00fc anlayamazd\u0131k.<\/p>\n\n\n\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Beylerbeyi\u2019nden a\u011f\u0131r, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve kibar yolcusunu alan vapur Kuzguncuk\u2019ta hemen hepsi k\u0131z\u0131l sa\u00e7l\u0131, bembeyaz tenli ve \u00e7illi musevi bayanlar\u0131n yine g\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc ak\u0131n\u0131na u\u011frard\u0131. \u00dcsk\u00fcdar\u2019da ise i\u00e7inden her s\u0131n\u0131ftan, , her meslek ve kesimden olu\u015fan bir yolcu kalabal\u0131\u011f\u0131 vapuru doldururdu. \u201c<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Perde ya da perdeler \u00f6zellikle \u00e7apk\u0131n ya da \u00e7apk\u0131n ge\u00e7inen ki\u015filer i\u00e7in bir cazibe kayna\u011f\u0131, \u00e7ekim alan\u0131 oldu. Bunlar herkesten \u00f6nce gidip perdeye en yak\u0131n s\u0131raya oturuyorlard\u0131. Sonra g\u00f6zler p\u00fcrdikkat perde de, kulaklar kiri\u015fte, perdenin r\u00fczgarla ya da bilet kontrol\u00f6r\u00fcn\u00fcn giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yla a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 bekliyorlard\u0131. Kad\u0131n yolcular i\u00e7erde rahats\u0131z edilmeyeceklerinden\u00a0 emin olduklar\u0131 i\u00e7in \u00e7o\u011fu kez y\u00fczlerini, dolay\u0131s\u0131yla g\u00fczelliklerini gizleyen pe\u00e7e ya da ya\u015fmaklar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131p oturmaktayd\u0131lar. Perde bir nedenle\u00a0 a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman erkeklerdeki heyecan son haddini bulur, g\u00fczellikleri bir dakika bile olsa g\u00f6ren g\u00f6zler, objektif gibi bunu sabitle\u015ftirir, gen\u00e7 \u00e7apk\u0131n \u2018 Aman Allah\u0131m \u015fimdi Marmara \u00e7\u0131ras\u0131 gibi yand\u0131m. \u015eu rast\u0131kl\u0131 g\u00f6zlere, \u015fu hokka gibi buruna, \u015fu kiraz gibi al dudaklara bak, Bu bir afeti devran \u2018 diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken perde kapan\u0131rd\u0131. \u015eimdi burada hemcinslerimizin hakk\u0131n\u0131 yemeyelim: Evdeki haremden vapurdaki hareme girmi\u015f ve s\u0131k\u0131nt\u0131dan oflay\u0131p puflayan k\u0131zlar ve kad\u0131nlar i\u00e7in de perdenin \u00f6b\u00fcr yan\u0131 merak kayna\u011f\u0131 idi. Kimi zaman perdenin kad\u0131nlar taraf\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck, zarif bir el bir mektup uzat\u0131r, \u0130skelede uzaktan bak\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 k\u0131z\u0131n kendisine mektup\u00a0 yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayan delikanl\u0131 bir pars \u00e7evikli\u011fiyle at\u0131l\u0131p al\u0131rd\u0131. Sab\u0131rs\u0131zlar hemen a\u00e7\u0131p okunur, hatta cevab\u0131n\u0131 bile yaz\u0131p, iki tarafada girip \u00e7\u0131kabilen\u00a0 nane-limon sat\u0131c\u0131s\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sahibine ula\u015ft\u0131r\u0131rken, kimileri de daha sonra yaln\u0131zken okumay\u0131 tercih ederdi. Mektubu okurken bir yandan da hayaller kurard\u0131. G\u00f6zleri, ka\u015flar\u0131 , y\u00fcz\u00fc \u015f\u00f6yleydi, b\u00f6yleydi diye d\u00fc\u015f\u00fcnerek alt taraf\u0131 bir perde aral\u0131\u011f\u0131ndan bir dakika g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc k\u0131za her t\u00fcrl\u00fc g\u00fczelli\u011fi yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131rd\u0131. Ama sonra daha yak\u0131na gelince g\u00f6rd\u00fckleri kar\u015f\u0131s\u0131nda hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011frad\u0131\u011f\u0131 da olurdu.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Evet, i\u015fte Beylerbeyi, \u00c7engelk\u00f6y, Kuzguncuk, \u00dcsk\u00fcdar derken k\u00f6pr\u00fcye geldik bil… Ama \u00f6yle g\u00fcn\u00fcm\u00fczde oldu\u011fu gibi vapur yana\u015fmadan, bir an \u00f6nce \u00e7\u0131kmak i\u00e7in \u00f6ne ko\u015fanlar olmazd\u0131. Olmazd\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc vapurdan \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda bir adab\u0131 vard\u0131. \u00d6nce orta salondaki beyler \u00e7\u0131karlar, onlar\u0131 arka salondaki han\u0131mlar izlerdi. Vapura binerken ayr\u0131lmak zorunda kalan kar\u0131 kocalar, ni\u015fanl\u0131lar burada tekrar bulu\u015fur, u\u015faklar\u0131yla yolculuk yapmay\u0131 adet haline getirmi\u015f olan kimi bo\u011fazi\u00e7i han\u0131mlar\u0131 da onlar\u0131 arkas\u0131na tak\u0131p yola d\u00fc\u015ferdi. En sonra da esnaf sepetleri ve y\u00fckleriyle birlikte vapurdan \u00e7\u0131kard\u0131. Yeni sefer i\u00e7in yolcu al\u0131naca\u011f\u0131 zaman perdeler yine kapat\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n \u0130stanbul\u2019un \u00e7ok ac\u0131 g\u00fcnler ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 i\u015fgal y\u0131llar\u0131nda kentte b\u00fct\u00fcn stratejik noktalar gibi iskeleler ve vapurlar da s\u0131k\u0131 bir denetim alt\u0131na girdi. \u0130\u015fgal g\u00fc\u00e7leri Mustafa Kemal\u2019in Ankara\u2019da ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131na kat\u0131lmak isteyenlerin gidi\u015fini \u00f6nlemek i\u00e7in \u015fehirden \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 izne ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131. Bunun yan\u0131s\u0131ra vapurlarda yolcular da kontrolden ge\u00e7irilmekte, \u015f\u00fcpheli ya da arananlar yakalan\u0131r yakalanmaz tutuklanmaktayd\u0131. Vapurda kad\u0131nlar b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn sessizli\u011fi, g\u00fczelli\u011fi i\u015fgalciler taraf\u0131ndan bozulmu\u015ftu. \u0130kide bir de i\u00e7eri dal\u0131p, kad\u0131n k\u0131l\u0131\u011f\u0131na girmi\u015f vatansever olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol ederken T\u00fcrk kad\u0131nlar\u0131n\u0131 taciz edici davran\u0131\u015flarda da bulunuyorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Kad\u0131n k\u0131l\u0131\u011f\u0131na girip, \u00dcsk\u00fcdar Vapuruna binebilen vatanperverler i\u00e7in ondan sonras\u0131 kolayd\u0131. \u00d6zbekler tekkesinin kap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131p \u2018 Beni \u0130sa g\u00f6nderdi \u2018 parolas\u0131n\u0131 verdikten sonra size Ankara\u2019n\u0131n yollar\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131yordu. \u00c7ok tehlikeli bir y\u00f6ntemdi bu. Hele subaylar i\u00e7in yakalanmalar\u0131 halinde Malta Adas\u0131na s\u00fcrg\u00fcn edilme ya da kur\u015funa dizilme olas\u0131l\u0131klar\u0131 vard\u0131 ama yine de y\u0131lmad\u0131lar ve denediler. Ge\u00e7i\u015f i\u00e7in \u00f6zellikle yolcunun yo\u011fun oldu\u011fu, dikkatlerin da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ak\u015fam saatleriini se\u00e7tiler. \u0130ngilizler \u00e7o\u011funlukla uzun boylu, iri yar\u0131 ve b\u00fcy\u00fck ayakl\u0131 han\u0131m yolculardan \u015f\u00fcphelenmekle birlikte kontrol edemediklerinden ge\u00e7i\u015f izni verdiler ve b\u00f6ylece perdenin varl\u0131\u011f\u0131 da bir i\u015fe yaram\u0131\u015f oldu. Dr. Adnan Ad\u0131var mahalle hocas\u0131, yazar Halide Edip Ad\u0131var da hocan\u0131n e\u015fi k\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kar\u015f\u0131 yakaya ge\u00e7meyi ba\u015fard\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n \u0130stanbul ula\u015f\u0131m tarihinde 1871 y\u0131l\u0131nda yeni bir sayfa a\u00e7\u0131l\u0131yor, kara nakil ara\u00e7lar\u0131na asr\u0131n son bulu\u015flar\u0131ndan atl\u0131 tramvay ekleniyordu. \u0130lk i\u015fleyen tramvaylarda vagonlar iki katl\u0131 olarak yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u00dcst katta erkekler alt katta ise kad\u0131nlar yolculuk yapmaktayd\u0131. Sonra bu vagonlar maliyetinin fazla oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle seferden al\u0131nd\u0131, kad\u0131nlar i\u00e7in \u00f6zel seferler konuldu. Ama bu da maliyeti kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131ndan bu kez mevcut tramvaylar\u0131n ortadan vi\u015fne \u00e7\u00fcr\u00fc\u011f\u00fc rengi bir kuma\u015ftan perdeyle ayr\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Bu perdenin gerek\u00e7esi neydi? Yazar \u00c7elik G\u00fclersoy \u0130mparatorlu\u011fun ba\u015fkenti \u0130stanbul\u2019da o zamana ait bir deyimle ev hayat\u0131n\u0131n \u2018 Ka\u00e7-G\u00f6\u00e7 \u2018 \u00fczerine kuruldu\u011funu, yani belli bir ya\u015ftan sonra b\u00fct\u00fcn k\u0131zlar ve han\u0131mlar\u0131n erkeklere kendini g\u00f6stermemek zorunda oldu\u011funu, b\u00fcy\u00fck evler, yal\u0131lar, konaklar ve k\u00f6\u015fklerin ortalar\u0131ndan ikiye ayr\u0131lm\u0131\u015f durumda oldu\u011funu belirttikten sonra \u015f\u00f6yle devam eder:<\/p>\n\n\n\n B\u00f6yle bir \u015fehrin halk\u0131n\u0131n tramvaya binince kad\u0131n-erkek kar\u0131\u015f\u0131k gitmesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemeyece\u011finden ayn\u0131 ay\u0131r\u0131m bu toplu ta\u015f\u0131tlarda da uyguland\u0131. S\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc taraf\u0131ndan girilince o ilk k\u0131s\u0131m kad\u0131nlara ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Burada tahta bir b\u00f6lme vard\u0131 , kap\u0131s\u0131na da bir perde as\u0131l\u0131yd\u0131. Anla\u015f\u0131lan kimi vagonlarda veya baz\u0131 b\u00f6lmelerde ay\u0131r\u0131m maddesinin hepsi kuma\u015ftand\u0131.<\/p>\n\n\n\n Az yolculu ilk d\u00f6nem tramvaylar\u0131nda bu harem-selaml\u0131k usul\u00fc fazla problem \u00e7\u0131karm\u0131yordu. Ama insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bu d\u00fcnyada hi\u00e7 problem \u00e7\u0131kmamas\u0131 kad\u0131n ile erkek cinslerinin ayr\u0131 bile otursalar( daha do\u011frusu hep ayr\u0131 ve uzak ya\u015farken ) birbirine bu kadar yakla\u015fabildikleri mekanlarda ak\u0131llar\u0131na cinsiyetlerinin gelmememsi imkans\u0131zd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Zorluklar\u0131n ve dertlerin ba\u015f g\u00f6stermesi, kimi \u00e7apk\u0131nlar\u0131n k\u0131sm\u0131nda yer bulup otururken yolda izledi\u011fi veya hi\u00e7 de\u011filse tramvaya binerken g\u00f6zledi\u011fi bir han\u0131ma olabildi\u011fince yak\u0131n olabilmek i\u00e7in kad\u0131nlar b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn hemen bitti\u011fi yeri tercih etmeleriyle ortaya \u00e7\u0131k\u0131yordu. \u0130ki k\u0131sm\u0131 ay\u0131ran nesnenin sadece kuma\u015f oldu\u011fu ahvalde bu bir hovarda i\u00e7in \u2018 Ha var, ha yok \u2018 h\u00fckm\u00fcndeydi. \u00d6zellikle insanlar\u0131n bu kadar a\u00e7\u0131l\u0131p sa\u00e7\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 y\u00fczy\u0131llarda bir cins-i latif arada bir kuma\u015f perde kalacak kadar yakla\u015fabilmek olacak nimet de\u011fildi.<\/p>\n\n\n\n Kolu veya omuzu onunkine de\u011fecek kadar beraber olabilmek, onun parf\u00fcm\u00fcn\u00fc i\u00e7ine \u00e7ekerek g\u00f6zlerini yumup y\u00fcz\u00fcn\u00fc hayal edebilmek, bir de vagon tenha ise leylak rengi k\u00fc\u00e7\u00fck bir zarf i\u00e7inde bir mesaj\u0131 perde aral\u0131\u011f\u0131ndan iletebilmek, akla gelebilecek en nefes kesici maceralar oluyordu…\u201d<\/p>\n\n\n\n Tramvaylar\u0131n erkek taraf\u0131nda oturanlar\u0131n an\u0131lar\u0131 da bu s\u00f6zleri do\u011fruluyor. Yazar Ulunay, Milliyet Gazetesinde yazd\u0131\u011f\u0131 \u2018 takvimden bir yaprak\u2018 adl\u0131 k\u00f6\u015fesinde bu konudaki an\u0131lar\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n \u201c…. D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm, bu vagonlar\u0131n ortas\u0131nda kad\u0131nlar\u0131, erkeklerden ay\u0131ran bir perde vard\u0131 ve biz araban\u0131n sallant\u0131s\u0131ndan perde araland\u0131k\u00e7a kad\u0131nlar taraf\u0131nda oturan \u00e7ar\u015fafl\u0131 g\u00fczel kad\u0131nlar\u0131 didelerdik ( g\u00f6zlerdik ) G\u00fczel olduklar\u0131n\u0131 bilenler de bu zarars\u0131z \u2018 G\u00f6z fl\u00f6rt\u00fcne \u2018 hafiften d\u00f6ner ve d\u0131\u015far\u0131y\u0131 seyrediyormu\u015f gibi ba\u015flar\u0131n\u0131 yana d\u00f6nd\u00fcrerek mukabele ederlerdi. \u201c<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Tramvaylar\u0131n yolcular\u0131 her zaman kibar kalem efendileriyle \u015f\u0131k ve zarif kad\u0131nlar olmazd\u0131. Kimi zaman ta\u015f\u0131ta ceketine omuzuna yan atm\u0131\u015f, fesini arkaya kadar itmi\u015f, ayakkab\u0131lar\u0131n\u0131n arkas\u0131na basm\u0131\u015f, bir b\u0131\u00e7k\u0131n ya da kabaday\u0131 da binerdi ve bindi\u011fi zaman mutlaka olay \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Yazar G\u00fclersoy \u2018 \u0130stanbul Tramvaylar\u0131 \u2018 adl\u0131 eserinde bu ki\u015filerin kad\u0131nlar b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden i\u00e7eriye f\u0131nd\u0131k, f\u0131st\u0131k fiskeledi\u011fini, ayr\u0131ca lavanta s\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazar. G\u00fclersoy, o d\u00f6nemde kad\u0131nlar b\u00f6l\u00fcm\u00fcne lavanta s\u0131kman\u0131n \u2018 Pek makbul bir sata\u015fma \u015fekli \u2018 oldu\u011fundan s\u00f6zetmektedir. Ancak bu sata\u015fma ileri d\u00fczeye \u00e7\u0131k\u0131nca, i\u00e7erdeki kad\u0131nlardan birinin erkekler b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yolculuk yapmakta olan u\u015fa\u011f\u0131 aya\u011fa kalk\u0131p elindeki \u015femsiyeyi b\u0131\u00e7k\u0131n\u0131n kafas\u0131na indiriveriyordu. Ya da perde \u00f6fkeyle a\u00e7\u0131l\u0131p, k\u00fc\u00e7\u00fck han\u0131m\u0131n bir duda\u011f\u0131 yerde bir duda\u011f\u0131 g\u00f6kte denilebilecek azamet ve dolgunlukta dad\u0131s\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor, a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman minyat\u00fcr bir \u00e7ad\u0131r g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc alan \u015femsiyesini kapal\u0131 halde ve gerekti\u011finde k\u0131l\u0131\u00e7 gibi kullanmak \u00fczere elinde tutarak \u201c Kim o f\u0131nd\u0131k atan densiz? \u201c diye sorarken, bilet\u00e7inin m\u00fcdahalesiyle olay b\u00fcy\u00fcmeden \u00f6nleniyordu.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Bu perdeler elektrikli tramvaylarda da ( 1914 ) s\u00fcrd\u00fc ve 1923 y\u0131l\u0131nda kald\u0131r\u0131lana kadar kald\u0131.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n 1875 y\u0131l\u0131 Ocak ay\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flayan ve di\u011fer \u2018 perdeli \u2018 bir ta\u015f\u0131t olan Karak\u00f6y T\u00fcnelinde ise yolculuk \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcnden kayda de\u011fer bir olaya rastlanmad\u0131. 1,5-2 dakikal\u0131k yolculuk perdenin \u00f6teki yan\u0131ndakiler i\u00e7in hayal kurmaya bile yetmiyordu.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n 22 ya da 23 Aral\u0131k 1923 g\u00fcn\u00fc tramvaylarda, vapurda, t\u00fcnelde yolculuk yapan kad\u0131n ve erkekler ilk kez bir araya geldiler. Sanki ilk kez g\u00f6r\u00fcyormu\u015f gibi heyecan i\u00e7inde s\u00fczd\u00fcler. \u00d6zellikle erkekler, han\u0131mlar\u0131n yan\u0131ba\u015f\u0131nda yolculuk yapmaktan \u00e7ok memnundu. Osmanl\u0131 yadigar\u0131 perdeler vapurdan 72, tramvaydan 52, T\u00fcnelde ise 48 y\u0131l h\u00fckm\u00fcn\u00fc icra ettikten sonra kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n \u015eimdi de\u011ferli okurlar\u0131m\u0131z sonra ne oldu diye soracaklard\u0131r: Sonu\u00e7 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 oldu. Perdenin kalkmas\u0131ndan \u00e7ok de\u011fil bir hafta sonra \u015fikayetler ba\u015flad\u0131. Hem de kad\u0131nlar taraf\u0131ndan… Ama kad\u0131nlar birlikte seyahatten de\u011fil yer bulamay\u0131p ayakta kalmaktan yak\u0131n\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Yaz\u0131m\u0131za bir gazete haberi ile ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131k. Yine bir gazete haberiyle bitirelim: Bu kez Tanin Gazetesinin 29 Aral\u0131k tarihli say\u0131s\u0131nda yay\u0131nlanm\u0131\u015f, bak\u0131n\u0131z \u2013 \u00f6zetle \u2013 ne diyor?<\/p>\n\n\n\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201c … Perdeler kalkt\u0131ktan sonra Bo\u011fazi\u00e7inde oturan baz\u0131 ailelerin pek hakl\u0131 olarak \u015fikayete ba\u015flad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyor ve i\u015fitiyoruz. Zira Anadolu k\u0131y\u0131s\u0131nda k\u00f6pr\u00fc aras\u0131nda i\u015flemekte olan \u015firketin k\u00fc\u00e7\u00fck vapurlar\u0131nda sabah ak\u015fam pek kalabal\u0131k toplanmakta perdelerin kalkmas\u0131ndan istifade ile daha ilk iskelelerde kad\u0131nlar mahallini de i\u015fgal eden beyler ve efendiler (!) \u00f6teki iskelelerden gelen han\u0131mlara yerlerini vermemekte ve bu suretle Bo\u011fazi\u00e7i han\u0131mlar\u0131n pek takdire ve tebrike de\u011fer bir yenilik hareketinin zaruri kurbanlar\u0131 imi\u015f gibi f\u0131rt\u0131na ve so\u011fukta ayakta beklemek zorunda kalmaktad\u0131r. Tramvaylar da b\u00f6yledir. Mevsim m\u00fcnasebetiyle sabahlar\u0131 tramvaylar kalabal\u0131k olmaktad\u0131r. Bilhassa Ortak\u00f6y ile Aksaray aras\u0131nda i\u015fleyen tramvaylarda kad\u0131nlara ayr\u0131lan \u00f6ndeki iki s\u0131raya erkekler taraf\u0131ndan vukubulan tecav\u00fcz ile han\u0131mlar\u0131m\u0131z rahats\u0131z edilmektedir. Bu y\u00fczden baz\u0131 \u00fcz\u00fcc\u00fc olaylar\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131na meydan verilmektedir. Polis M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc b\u00fct\u00fcn polis merkezlerine g\u00f6nderdi\u011fi tamimde \u00f6ndeki iki s\u0131ran\u0131n kad\u0131nlara ait oldu\u011funu bildirerek bu s\u0131ralara tecav\u00fcz edilmesinin \u00f6nlenmesini istemi\u015ftir…<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n G\u00dcLHANE PARKI\u2019NDA HAREM-SELAMLIK UYGULAMASI !<\/strong><\/p>\n\n\n\n Cemil Topuzlu Pa\u015fa ilk \u015fehreminli\u011fi ( Belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ) d\u00f6neminde (1912-14 ) \u015fehirde geni\u015f caddeler a\u00e7t\u0131r\u0131rken, yakla\u015f\u0131k 4 as\u0131rd\u0131r Topkap\u0131 Saray\u0131\u2019n\u0131n d\u0131\u015fbah\u00e7esi olarak kullan\u0131lan 100 d\u00f6n\u00fcml\u00fck yeri, Padi\u015fahtan ald\u0131\u011f\u0131 izinle halk\u0131n gezip e\u011flenebilece\u011fi g\u00fczel bir park haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015f, buraya daha \u00f6nceden g\u00fcl yeti\u015ftirildi\u011fi i\u00e7in G\u00fclhane Park\u0131 ad\u0131 verilmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Park, Sultan Re\u015fat ad\u0131na Veliaht Yusuf \u0130zzettin Efendi\u2019nin haz\u0131r bulundu\u011fu t\u00f6renle geziye a\u00e7\u0131ld\u0131. Binlerce \u0130stanbullu kad\u0131n-erkek ay\u0131r\u0131m\u0131 olmaks\u0131z\u0131n o g\u00fcn park\u0131 gezdiler. Ancak parkta kad\u0131nlar\u0131n erkeklerin birlikte dola\u015fmas\u0131 \u0130ttihat ve Terakki Partisi\u2019nin \u00f6nde gelen ki\u015filerinden Enver Pa\u015fa\u2019y\u0131 k\u0131zd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Hemen Cemil Pa\u015fa\u2019ya bir yaz\u0131 g\u00f6ndererek kad\u0131nlar\u0131n parka giri\u015finin yasaklanmas\u0131n\u0131 istedi.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Bundan sonra ne mi oldu? Bunu Cemil Topuzlu Pa\u015fa\u2019n\u0131n an\u0131lar\u0131ndan birlikte okuyal\u0131m:<\/p>\n\n\n\n \u201cTezkereyi al\u0131nca g\u00f6r\u00fc\u015fmek \u00fczere Harbiye Nezaretine ( Bakanl\u0131\u011f\u0131na gittim. Tesad\u00fcfen Cemal Pa\u015fa da orada, yan\u0131nda oturuyordu. Enver Pa\u015fa ya bu arzusunu yerine getiremeyece\u011fimi m\u00fcnasip bir lisanla (dille) bildirdim. Bir \u0130stanbul \u2013 \u015eehremini olarak a\u00e7t\u0131\u011f\u0131m umumi bir parka kad\u0131nlara yasak edemezdim. Bu s\u0131rada Cemal Pa\u015fa s\u00f6ze kar\u0131\u015ft\u0131:<\/p>\n\n\n\n \u00d6yle yapt\u0131k. Biray sonra da Cemal Pa\u015fa s\u00f6z\u00fcnde durdu. Kad\u0131nlar da erkeklerle birlikte parka girmeye ba\u015flay\u0131nca baz\u0131 mutaass\u0131p kimselerden imzas\u0131z tahkir mektuplar\u0131 almaya ba\u015flad\u0131m. \u0130\u015fte o zaman ki kafalar ve d\u00fc\u015f\u00fcnceler b\u00f6yleydi.<\/p>\n\n\n\n ( KAYNAK : CEM\u0130L TOPUZLU\u2019NUN HATIRATI )<\/p>\n\n\n\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201c… Burada ba\u015fka bir olay anlataca\u011f\u0131m ki bu, T\u00fcrk\u2019\u00fc \u015fuuralt\u0131 bir kuvvetle \u0130stiklal Sava\u015f\u0131\u2019na sevkeden amillerden (etkenlerden) biridir. Bu defa, \u0130stanbul semtinde, Emin\u00f6n\u00fc\u2019nden son tramvaya binerek ablam\u0131n evine gidecektim. Bilet\u00e7i galiba az\u0131nl\u0131ktand\u0131. S\u0131raya bakmadan i\u00e7eri az\u0131nl\u0131klar\u0131 al\u0131yor. T\u00fcrk kad\u0131nlar\u0131n\u0131 itiyordu. Vakit \u00e7ok ge\u00e7ti. Sokak fenerlerinin alt\u0131nda duran ihtiyar kad\u0131nlar\u0131n y\u00fczlerinde bana ac\u0131 gelen bir \u015fey vard\u0131. Ben tramvaydayd\u0131m. Kap\u0131ya giderek bir ihtiyar kad\u0131n\u0131 i\u00e7eri \u00e7ektim ve ona yerimi vermek istedim. Bilet\u00e7i buna o kadar k\u0131zd\u0131 ki, bilet kutusuyla beni itti ve s\u00f6vmeye ba\u015flad\u0131. Ben daha a\u011fz\u0131m\u0131 a\u00e7maya bulamadan, erkeklerin oturdu\u011fu taraftan perde a\u00e7\u0131ld\u0131 ve kudretli bir ses \u00f6fkeyle ba\u011f\u0131rd\u0131:<\/p>\n\n\n\n D\u00f6nd\u00fcm , bakt\u0131m. Uzun boylu, \u015fi\u015fman, Orta ya\u015fl\u0131 bir subay idi. Eli pantolonunun cebindeydi. Orada da tabanca var m\u0131yd\u0131. Yok muydu bilmiyorum.Fakat bu k\u0131sa burunlu, b\u00fcy\u00fck g\u00f6zl\u00fc adam\u0131n y\u00fcz\u00fcn\u00fc hi\u00e7 unutmad\u0131m. Bilet\u00e7i o kadar korkmu\u015ftu ki, polis \u00e7a\u011f\u0131rmaya cesaret edemedi. Tramvay \u0130stanbul\u2019un sessiz ve karanl\u0131k sokaklar\u0131ndan sukunetle ge\u00e7ti. Acaba kimdi? Bu yeis ve felaket aras\u0131nda, hi\u00e7 bilmedi\u011fi bir kad\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in kendisini tehlikeye atan bu adama kar\u015f\u0131 i\u00e7imde bir minnet uyand\u0131. T\u00fcrbede tramvaydan indi\u011fim zaman dizlerim titriyordu.” Yazar: Ertan \u00dcNAL<\/p>\n\n\n\n B\u0130R SOSYAL DEVR\u0130M SESS\u0130ZCE GER\u00c7EKLE\u015eT\u0130 …. VE PERDELER KALKTI SONSUZA KADAR \u0130stanbul\u2019un toplu ta\u015f\u0131ma ara\u00e7lar\u0131ndan vapurlarda 72, tramvaylarda 52, t\u00fcnelde ise 48 y\u0131l s\u00fcreyle uygulanan harem- selaml\u0131k uygulamas\u0131, Ankara\u2019dan gelen bir emirle kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, ta\u015f\u0131tlarda kad\u0131nlarla erkekleri birbirinden ay\u0131ran perdeler kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Art\u0131k kad\u0131nlar ve erkekler birlikte yolculuk yapabileceklerdi. Uygulama ba\u015flad\u0131ktan sonra ilk \u015fikayetler beklendi\u011fi gibi kad\u0131nlardan […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":158,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_regular_price":[],"currency_symbol":[],"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[131,132,133],"class_list":["post-156","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","tag-haremlik","tag-selamlik","tag-toplu-tasima"],"post_slider_layout_featured_media_urls":{"thumbnail":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2010\/08\/Tramvayda-hanimlar-kismi-150x150.jpg",150,150,true],"post_slider_layout_landscape_large":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2010\/08\/Tramvayda-hanimlar-kismi.jpg",395,375,false],"post_slider_layout_portrait_large":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2010\/08\/Tramvayda-hanimlar-kismi.jpg",395,375,false],"post_slider_layout_square_large":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2010\/08\/Tramvayda-hanimlar-kismi.jpg",395,375,false],"post_slider_layout_landscape":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2010\/08\/Tramvayda-hanimlar-kismi.jpg",395,375,false],"post_slider_layout_portrait":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2010\/08\/Tramvayda-hanimlar-kismi.jpg",395,375,false],"post_slider_layout_square":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2010\/08\/Tramvayda-hanimlar-kismi.jpg",395,375,false],"full":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2010\/08\/Tramvayda-hanimlar-kismi.jpg",395,375,false]},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/156","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=156"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/156\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":157,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/156\/revisions\/157"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/158"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=156"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=156"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=156"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\u0130LK KEZ VAPURLARDA UYGULANDI<\/h4>\n\n\n\n
VAPURLARDA UYGULAMA BA\u015eLIYOR<\/h4>\n\n\n\n
K\u0130MLER GELD\u0130, K\u0130MLER GE\u00c7T\u0130<\/h4>\n\n\n\n
A\u015eK HER YERDE VARDI<\/h5>\n\n\n\n
KADIN KILI\u011eINA G\u0130RENLER<\/strong><\/h5>\n\n\n\n
PERDEL\u0130 TRAMVAYLAR \u00c7ALI\u015eMAYA BA\u015eLIYOR<\/h2>\n\n\n\n
\u00a0<\/h1>\n\n\n\n
\u201c BI\u00c7KINLAR LAVANTA SIKIYOR \u201c<\/h5>\n\n\n\n
\u015eA\u015eIRTICI SONU\u00c7<\/h4>\n\n\n\n
\n
<\/h1>\n\n\n\n
Enver Pa\u015fa kad\u0131nlar\u0131n erkeklerle birlikte gezmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131<\/h5>\n\n\n\n
\n
TRAMVAYDA ERKEKLER B\u00d6L\u00dcM\u00dcNDEN Y\u00dcKSELEN SES: \u201c O KADINA K\u00dcFRETMEY\u0130 BIRAK, YOKSA VURACA\u011eIM !\u201d<\/h5>\n\n\n\n
Yazar Halide Edip Ad\u0131var, \u201c T\u00fcrk\u2019\u00fcn Ate\u015fle \u0130mtihan\u0131 \u201c adl\u0131 eserinde Milli m\u00fccadeleyi haz\u0131rlayan etkenlerden s\u00f6zederken, tramvayda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir olay\u0131 \u015f\u00f6yle anlat\u0131r:<\/h5>\n\n\n\n
<\/h1>\n\n\n\n
\n
<\/h1>\n\n\n\n
<\/h1>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"