{"id":182,"date":"2026-01-22T14:42:08","date_gmt":"2026-01-22T14:42:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ertanunal.com\/?p=182"},"modified":"2026-01-22T14:44:08","modified_gmt":"2026-01-22T14:44:08","slug":"merhaba-ya-sehr-i-ramazan-bolum-2","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.ertanunal.com\/?p=182","title":{"rendered":"\u201c MERHABA YA \u015eEHR-\u0130 RAMAZAN \u201c \u2013 B\u00f6l\u00fcm 2"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>\u0130FTARA GELENLERE \u201c D\u0130\u015e K\u0130RASI \u201c VER\u0130L\u0130YORDU<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Pa\u015fa, vezir, zengin konaklar\u0131nda iftara davetli ya da davetsiz gidenlere, konaktan ayr\u0131l\u0131rken, \u00f6nemine g\u00f6re m\u00fccevher, alt\u0131n ya da de\u011ferli bir e\u015fya veriliyordu. Buna \u201cDi\u015f kiras\u0131 \u201c ad\u0131 verilmekteydi.<\/li>\n\n\n\n<li>Zenginleri biraz tan\u0131yanlar, konaklar\u0131n yerini bilenler 30 ramazan boyunca, 30 ayr\u0131 kap\u0131n\u0131n ipini \u00e7ekerler, belki de ya\u015famlar\u0131 boyunca g\u00f6remeyecekleri yiyecekleri tatt\u0131ktan sonra en az\u0131ndan birka\u00e7 alt\u0131n liray\u0131 cebe indirip giderlerdi. Bunu adeta meslek edinenler vard\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Fatih Sultan Mehmet\u2019in sadrazamlar\u0131ndan Mahmut Pa\u015fa, daha ilgin\u00e7 y\u00f6ntem bulmu\u015ftu. Konuklar\u0131na ikram etti\u011fi nohutlu pilava, nohut \u015feklinde alt\u0131nlar serpi\u015ftirir, k\u0131smetinde olup, ka\u015f\u0131\u011f\u0131nda alt\u0131n nohut \u00e7\u0131kanlar, bunu bir \u00e7e\u015fit \u201c Di\u015f kiras\u0131 \u201c sayarlard\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>S\u0131radan insanlara birka\u00e7 alt\u0131n\u0131 i\u00e7eren Di\u015f kiras\u0131 vermek kolayd\u0131. Ama ya iftara gelen \u0130mparatorlu\u011fun sultan\u0131 olursa ? Ona \u201c Di\u015f kiras\u0131 \u201c olarak ne verilebilirdi ki? Yusuf Kamil Pa\u015fa ve E\u015fi Zeynep Kamil Han\u0131m, konaklar\u0131na habersizce iftara gelen Sultan Abd\u00fclaziz\u2019e g\u00f6z kama\u015ft\u0131ran bir di\u015f kiras\u0131 verdiler.<\/li>\n\n\n\n<li>Alt\u0131n bir tepsi i\u00e7inde Padi\u015faha sunulan, m\u00fccevherler, alt\u0131nlar, kar\u0131 kocan\u0131n sahip olduklar\u0131 t\u00fcm mal ve m\u00fclklerin tapular\u0131 Di\u015f Kiras\u0131n\u0131 olu\u015fturuyordu. Sultan Abd\u00fclaziz, tepsiye \u015f\u00f6yle bir bakt\u0131ktan sonra \u201c Kabul ediyorum. Ama onlar\u0131 size hibe ve iade ediyorum \u201c dedi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Yazan: Ertan \u00dcNAL<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Temmuz 2009<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Eski ramazanlar\u0131n bug\u00fcn art\u0131k kaybolan, kendisine \u00f6zg\u00fc \u00f6zelliklerinden biri de \u201c Di\u015f Kiras\u0131 \u201c yd\u0131. Eski konak ve zengin evlerindeki m\u00fckellef iftar sofralar\u0131na davetli, davetsiz gelen ki\u015filere u\u011furlan\u0131rken mevki ve makamlar\u0131na g\u00f6re davet sahibi, vekilhar\u00e7, ya da u\u015fak taraf\u0131ndan bir hediye ya da para verilirdi ki, buna \u201c Di\u015f Kiras\u0131 \u201c denirdi. Bu di\u015f kiras\u0131 konu\u011fa g\u00f6re artar ya da eksilir, Di\u015f kiras\u0131 vermemek o konuktan rahats\u0131z olundu\u011fu anlam\u0131na gelirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Konaklar\u0131ndaki iftar sofralar\u0131n\u0131, yaz\u0131m\u0131z\u0131n bundan \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde anlatm\u0131\u015ft\u0131k. Kimi davet sahibi, konuk etmek istedi\u011fi ki\u015filere davetiye g\u00f6nderir, bunun d\u0131\u015f\u0131ndakilere de kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k tutard\u0131. Di\u015f kiras\u0131 adetini, biraz da devrin ileri gelen zenginlerinin, pa\u015falar\u0131n\u0131n konaklar\u0131n\u0131 bilen baz\u0131 ki\u015filer, 30 ramazan kap\u0131 kap\u0131 dola\u015f\u0131r, ihti\u015faml\u0131 sofralarda karn\u0131n\u0131 bir g\u00fczel doyurduktan sonra \u201c Hediyesi\u201d ni de al\u0131p giderdi. Hemen her sofradan eksik olmayan, belki de hayatlar\u0131 buyunca g\u00f6remeyecekleri yiyecekleri yiyen bu insanlar ramazan bitti\u011fi zaman \u00fcz\u00fcl\u00fcr, onlar y\u00fcz\u00fcnden ger\u00e7ek fakirler bu sofralarda yeralmazd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>\u201c Efendi beni tan\u0131r \u201c<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bu konuda bir f\u0131kray\u0131 Ahmet Rasim\u2019in \u201c \u015eehir Mektuplar\u0131\u201dndan aktaral\u0131m:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201c Efendinin biri iftara davet edilir, yolda y\u00fcr\u00fcrken sa\u011f\u0131na bakar ki biri de kendisiyle beraber geliyor. Merak eder, sorar:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Siz kimsiniz?<\/li>\n\n\n\n<li>Dalkavu\u011fum, efendim.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Ald\u0131rmaz. Fakat solunda bir tane daha meydana \u00e7\u0131kar. Zavall\u0131 efendi \u015fa\u015falar, O\u2019na da sorarlar:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Siz kimsiniz ?<\/li>\n\n\n\n<li>Bendeniz de dalkavu\u011fum efendim.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Bi\u00e7are b\u00fct\u00fcn b\u00fct\u00fcn \u015fa\u015falar. O aral\u0131k bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc daha ortaya \u00e7\u0131kar, ona da sorar:<\/p>\n\n\n\n<p>Herif der ki :<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Beni davet sahibi tan\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>As\u0131l davetli olan bu cevap \u00fczerine ferahlar. Birlikte davet yerine gelirler. Hane sahibi bir yerine d\u00f6rt ki\u015fi geldi\u011fini g\u00f6r\u00fcnce tedariksizli\u011finden dolay\u0131 hem utan\u0131r, hem k\u0131zar\u0131r. Oru\u00e7 haliyle derki:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Bu efendi kimdir ?<\/li>\n\n\n\n<li>Dalkavuk !<\/li>\n\n\n\n<li>Pekala bu efendi ?<\/li>\n\n\n\n<li>O da \u2026<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Art\u0131k hiddeti co\u015far. M\u00fcbarek g\u00fcnde ak\u015fam \u00fczeri kendisiyle e\u011flenir gibi bilmedi\u011fi bir tak\u0131m adamlar gelsin. Bu olamaz ! Fevkalade bir k\u0131zg\u0131nl\u0131kla \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc i\u00e7in :<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Ya bu edepsiz ? deyince, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi, davetliye hitaben:<\/li>\n\n\n\n<li>Size hane sahibi benim kim oldu\u011fumu bilir demedim mi? Der.<\/li>\n\n\n\n<li><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong><u>\u00d6l\u00e7\u00fcy\u00fc ka\u00e7\u0131ranlar<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Baz\u0131 davet sahipleri ise, iftara \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lacak ki\u015fileri belirlerken \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc ka\u00e7\u0131r\u0131rd\u0131. \u00d6rne\u011fin bir Din bilgini, o yoksa mahalle imam\u0131, devrin \u00fcnl\u00fc sanat\u00e7\u0131lar\u0131ndan ya da musiki\u015finaslar\u0131ndan bir veya birka\u00e7\u0131, \u0130stanbul\u2019u titreten say\u0131l\u0131 kabaday\u0131lar\u0131ndan biriyle birlikte iftar sofras\u0131na oturur, bu arada \u00f6zellikle \u2018 Di\u015f kiras\u0131 \u2018 i\u00e7in gelmi\u015f olan baz\u0131 ki\u015filer de sofrada ev sahibine \u00f6vg\u00fcy\u00fc dalkavukluk d\u00fczeyine vard\u0131r\u0131rlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Toplumun de\u011fi\u015fik kesimlerinden gelen, de\u011fi\u015fik k\u00fclt\u00fcrle yeti\u015fmi\u015f bu ki\u015filerin bulundu\u011fu sofralarda ilgin\u00e7 \u015feyler olurdu. \u00d6rne\u011fin Sultan II. Mahmud\u2019un hekimba\u015f\u0131s\u0131 Abd\u00fclhak Molla \u2013 zerafeti ve kibarl\u0131\u011f\u0131yla tan\u0131n\u0131rd\u0131 \u2013 davetli oldu\u011fu bir iftara gitmi\u015fti. Sofraya yemeklerden sonra Elmasiye denilen tatl\u0131 getirildi. Abd\u00fclhak Molla\u2019n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda oturan ve daha tatl\u0131 getirilirken yalanmaya ba\u015flayan davetlilerden biri sabredemedi, hemen ka\u015f\u0131\u011f\u0131 tatl\u0131ya dald\u0131rd\u0131. Ka\u015f\u0131\u011f\u0131n \u015fiddetli dald\u0131r\u0131\u015f\u0131ndan kopan par\u00e7a f\u0131rlay\u0131p Abd\u00fclhak Molla\u2019n\u0131n kuca\u011f\u0131na d\u00fc\u015fmez mi? Molla, \u015f\u00f6yle bir bakt\u0131ktan sonra :<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Bana iltica edece\u011fine Allaha s\u0131\u011f\u0131n ! dedi.<\/li>\n\n\n\n<li><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong><u>\u201c Ni\u015fan koymak i\u00e7in \u201c<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; S\u00f6za\u00e7\u0131lm\u0131\u015fken, bu konuda tarihe ge\u00e7en f\u0131kralardan birini daha \u00f6zetleyelim:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemin zarif ki\u015filerden say\u0131lan Hac\u0131 \u0130zzettin bir iftar sofras\u0131nda tatl\u0131 yiyordu. Hac\u0131 \u0130zzettin\u2019in bir kaza sonucu sa\u011f elinin orta parma\u011f\u0131 b\u00fck\u00fclmez olmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Baklavalar\u0131 pe\u015fpe\u015fe at\u0131\u015ft\u0131r\u0131rken, buna ra\u011fmen g\u00f6z\u00fc doymad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Hac\u0131 \u0130zzettin\u2019i konu\u015fturup me\u015fgul ederek birka\u00e7 baklavay\u0131 daha midesine indirmek isteyen sofra konuklar\u0131ndan biri:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Hac\u0131 Efendi, dedi. Sizin orta parma\u011f\u0131n\u0131z neye \u00f6yle dik duruyor?<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Hac\u0131 \u0130zzettin hemen cevab\u0131 yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Sizin gibi a\u00e7g\u00f6zl\u00fclerle yemek yedi\u011fim zaman baklavan\u0131n birini al\u0131rken\u00a0 , \u00f6tekine ni\u015fan koymak i\u00e7in!<\/li>\n\n\n\n<li><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong><u>\u201c Di\u015f Kiras\u0131 \u201c zaman\u0131 gelince<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Yemekler yendikten sonra \u00e7ubukla, kahve i\u00e7ilir, daha sonra topluca teravih namaz\u0131 k\u0131l\u0131n\u0131rd\u0131. Ondan sonra da davet sahibinin merak\u0131na g\u00f6re e\u011flence fasl\u0131 ba\u015flard\u0131. Bu, kimi konaklarda tan\u0131nm\u0131\u015f oyuncular taraf\u0131ndan canland\u0131r\u0131lan orta oyunu olurdu, kimilerinde Karag\u00f6z oyunu. Baz\u0131 konaklarda ise davetlilere musiki ziyafeti \u00e7ekilir, \u015fark\u0131lar okunurken dayanamayan davetliler de seslerinin g\u00fczel olup olmad\u0131\u011f\u0131na bakmaks\u0131z\u0131n e\u015flik ederlerdi.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Davet sonra erdikten sonra konuklar, kona\u011f\u0131n kap\u0131s\u0131nda \u201c Di\u015f kiras\u0131 \u201c verilerek u\u011furlan\u0131rd\u0131. Bu di\u015f kiras\u0131 m\u00fccevher de olabilirdi, birka\u00e7 alt\u0131nda\u2026 D\u00f6nemin \u00fcnl\u00fc bir hattat\u0131n\u0131n eserini de&nbsp; Di\u015f kiras\u0131 olarak sunanlar yok de\u011fildi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Di\u015f kiras\u0131n\u0131 alanlar aras\u0131nda tan\u0131\u015f\u0131k olanlar varsa, bunlar daha yolda giderken birbirine ne ald\u0131klar\u0131n\u0131 sorarlar, bazen \u201c Bana neye eksik verdi sana neye fazla verdi \u201c tart\u0131\u015fmas\u0131na bile tutu\u015furlard\u0131. Ev sahibinin aileye \u00e7ok yak\u0131n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bir ki\u015fiye, bu nedenle di\u015f kiras\u0131 vermedi\u011fi zaman, o ki\u015finin \u201c Di\u015f kiram\u0131 isterim \u201c diye tutturmas\u0131 da g\u00f6r\u00fclmemi\u015f olay de\u011fildi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Baz\u0131 ki\u015filer ise bu di\u015f kiras\u0131n\u0131 daha de\u011fi\u015fik bir bi\u00e7ime sokmu\u015flard\u0131. \u00d6rne\u011fin, Yazar \u0130smail Hami Dani\u015fmend, Fatih\u2019in sadrazamlar\u0131ndan Mahmut Pa\u015fa\u2019n\u0131n konuklar\u0131na sundu\u011fu nohutlu pilav\u0131n i\u00e7inde, alt\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f nohutlar\u0131n serpi\u015ftirildi\u011fini, k\u0131smetinde olup ka\u015f\u0131\u011f\u0131nda alt\u0131n nohut \u00e7\u0131kan davetlilerin bunu ceplerine koyup g\u00f6t\u00fcrd\u00fcklerini belirtir. Bir \u00e7e\u015fit \u201c Di\u015f kiras\u0131 \u201c say\u0131lan bu alt\u0131n nohutlar. O d\u00f6nemde epey para etmekteydi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>Sultan Abd\u00fclaziz\u2019e di\u015f kiras\u0131<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; S\u0131radan insanlar\u0131 birka\u00e7 alt\u0131n Di\u015f kiras\u0131 vererek u\u011furlamak kolayd\u0131 ama ya iftara gelen koca bir imparatorlu\u011fun sultan\u0131 olursa ? O\u2019na nas\u0131l hediye verilecekti?<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0130\u015fte b\u00f6yle bir durum, g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki Zeynep Kamil Hastanesini yapt\u0131ran ve ya\u015fad\u0131klar\u0131 d\u00f6nemde hay\u0131rseverlikleri ile tan\u0131nan Yusuf Kamil Pa\u015fa ile e\u015fi Zeynep Kamil Han\u0131m\u0131n ba\u015f\u0131na gelmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sultan Abd\u00fclaziz bir ramazan ak\u015fam\u0131, dillere destan zenginli\u011fini duydu\u011fu Yusuf Kamil Pa\u015fa\u2019n\u0131n Veznecilerdeki Kona\u011f\u0131na habersizce gitmi\u015fti. B\u00f6ylece hem merak\u0131n\u0131 giderecek, hem de kendisine nas\u0131l bir iftar sofras\u0131 \u00e7\u0131karacaklar\u0131n\u0131 g\u00f6recekti. Daha \u00f6nceleri her gitti\u011fi yere Saray yemeklerini getirten Ald\u00fclaziz, bu nedenle buna gerek g\u00f6rmemi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Padi\u015fah\u0131n maiyet erkan\u0131 ile birlikte kendilerini onurland\u0131rmas\u0131na \u00e7ok sevinen Yusuf Kamil Pa\u015fa, haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen ona be\u011fenece\u011fi bir iftar sofras\u0131 sundu. Alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f kaplar i\u00e7inde, yine alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f ka\u015f\u0131klarla yenen yemekler pek lezizdi. Padi\u015fah Yusuf Kamil Pa\u015fa\u2019y\u0131 iltifatlarda bulundu. Daha sonra konakta topluca teravih namaz\u0131 k\u0131l\u0131nd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Padi\u015fah, saraya d\u00f6n\u00fc\u015f haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 emretti\u011fi s\u0131rada haz\u0131r bulunanlar\u0131 bir merak sarm\u0131\u015ft\u0131. Padi\u015faha \u201c Di\u015f kiras\u0131 \u201c olarak ne sunulacakt\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Koskoca bir Sultana, yasak savar gibi birka\u00e7 kese alt\u0131n vermek, hem ona hakaret olurdu, hem de Pa\u015faya yak\u0131\u015fmazd\u0131. Bu \u00f6yle bir \u015fey olmal\u0131d\u0131yd\u0131 ki hem padi\u015fah ho\u015fnut kals\u0131n, hem de Pa\u015fan\u0131n dillere destan servetinin simgesi olsun\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Herkes adeta solu\u011funu tutmu\u015f bekliyordu. Bekleyi\u015f uzun s\u00fcrmedi. Zeynep Kamil Han\u0131m elinde zorlukla ta\u015f\u0131yabildi\u011fi bir alt\u0131n tepsi oldu\u011fu halde Padi\u015fah\u0131n huzuruna \u00e7\u0131k\u0131p y\u00fcz s\u00fcrd\u00fc. Alt\u0131n tepsinin \u00fczerinde Zeynep Kamil han\u0131m\u0131n g\u00f6z kama\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 t\u00fcm m\u00fccevherleri, alt\u0131nlar\u0131, sahibi olduklar\u0131 t\u00fcm m\u00fclklerin, mallar\u0131n tapular\u0131 bulunuyordu. Zeynep Han\u0131m, tepsiyi Padi\u015faha sunarken, l\u00fctfen kabul buyurmas\u0131 i\u00e7in yakarm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sultan Abd\u00fclaziz, tepsinin \u00fczerindekilere \u015f\u00f6yle bir bakt\u0131ktan sonra g\u00fcl\u00fcmseyerek \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201c Kabul ettim. Ama onlar\u0131 size hibe ve iade ediyorum.. \u201c<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Di\u015f kiras\u0131 adeti, \u0130kinci Me\u015frutiyetin ilan\u0131ndan sonra&nbsp; ( 1908 ) tarihe kar\u0131\u015ft\u0131\u2026 Me\u015frutiyet r\u00fczgarlar\u0131, r\u00fczgar de\u011fil f\u0131rt\u0131nas\u0131 o g\u00f6rkemli konuklar\u0131n sahiplerinin ba\u015f\u0131 \u00fczerinde eserken, pek \u00e7ok \u015feyi de al\u0131p g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Kimleri azledilmi\u015f, kimilerinin r\u00fctbeleri d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, o saltanat\u0131n yerinde yeller esmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131\u2026 O g\u00f6rkemli iftar sofralar\u0131 da, di\u015f kiras\u0131 da giderek an\u0131larda kalacakt\u0131\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-red-color has-white-background-color has-text-color has-background has-link-color wp-elements-c0eb850833e53277eede20e251ffbbb3\"><strong><u>Mahyalar Ramazan ay\u0131n\u0131n vazge\u00e7ilmez bir \u00f6zelli\u011fiydi<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>G\u00d6\u011eE YAZI YAZANLAR<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Eski \u0130stanbul\u2019da Ramazan geldi\u011fi zaman iki veya daha fazla minareli camiler, \u00fczerinde \u00e7e\u015fitli s\u00f6zlerin yerald\u0131\u011f\u0131 mahyalarla donat\u0131l\u0131rd\u0131. Zeytinya\u011f dolu kandillerden yararlan\u0131larak haz\u0131rlanan mahyalar\u0131n gerilmesi kolay i\u015f de\u011fildi.<\/li>\n\n\n\n<li>Mahyalarda, Ramazan\u0131n geldi\u011fi g\u00fcnlerde \u201c Merhaba Ya \u015eehr-i Ramazan \u201c , \u201c Safa Geldin \u201c , bitmesine yak\u0131n g\u00fcnlerde \u201c Elveda \u201c s\u00f6zleri yeral\u0131rd\u0131. Bunun yan\u0131 s\u0131ra \u201c Allah, Ya Allah, Allah Muhammet , Ya Muhammet, Bismillah, Ma\u015fallah,\u201d s\u00f6zleri de mahyalara yaz\u0131l\u0131rd\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Mahyalar yaln\u0131z s\u00f6zle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131. \u00d6zellikle Ramazan\u0131n on be\u015finden sonra kay\u0131k, K\u0131zkulesi, Camii, Lale \u00e7i\u00e7e\u011fi, ku\u015f, ayy\u0131ld\u0131z \u015fekilleriyle haz\u0131rlanan mahyalar b\u00fcy\u00fck ilgi toplard\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>\u00dcnl\u00fc mahyac\u0131 Abd\u00fclllatif Efendi ise o d\u00f6neme g\u00f6re inan\u0131lmaz bir olay ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f, S\u00fcleymaniye Camiine ilk hareketli, y\u00fcr\u00fcyen mahyay\u0131 kurmu\u015ftu. Mahyada yeralan araba, bal\u0131k ve kay\u0131k iki minare aras\u0131nda hareket ederken, toplanan halk bu olay\u0131 ilgi ve takdirle izlerdi.<br><br><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Fatih Camii m\u00fcezzinlerinden &nbsp;hattat Haf\u0131z Ahmet, g\u00fcnlerce u\u011fra\u015farak&nbsp; \u00f6zenle haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 \u00e7evreyi d\u00f6nemin Sultan\u0131 I.Ahmet\u2019e sunarken, y\u00fczy\u0131llar boyu s\u00fcrecek bir gelene\u011fi ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nda de\u011fildi. Haf\u0131z Ahmet, iki minare aras\u0131nda yaz\u0131lar\u0131n yerald\u0131\u011f\u0131 bu i\u015flemeli \u00e7evreyi Padi\u015faha duydu\u011fu hayranl\u0131\u011f\u0131 belirtmek i\u00e7in haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131. Sultan Ahmet, bu i\u015flemeyi \u00e7evreyi \u00e7ok be\u011fendi ve ramazan geceleri, camilerin minareleri aras\u0131na kandillerle yaz\u0131 yaz\u0131lmas\u0131n\u0131 istedi. \u0130\u015fte Ramazan ay\u0131na renk katan, onun vazge\u00e7ilmez unsurlar\u0131ndan biri olan mahya ve mahyac\u0131l\u0131k sanat\u0131 bu emirle do\u011fdu. Daha sonra 1723 y\u0131l\u0131nda iki veya daha fazla minareli camilere mahya kurulmas\u0131 hakk\u0131nda bir irade \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>Ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir sanat<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kelime anlam\u0131yla \u201c Dirilik, uyar\u0131l\u0131\u015f \u201c anlam\u0131na gelen ve \u0131\u015f\u0131klar\u0131yla geceyi canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu isim verilen Mahya\u2019lar\u0131 kurmak kolay i\u015f de\u011fildi. \u00d6ncelikle Mahyac\u0131, saraydan kendisine g\u00f6nderilen incilerle bir atlas \u00fczerinde mahyan\u0131n \u015feklini haz\u0131rlar, bunu padi\u015faha g\u00f6nderirdi. Saraydan uygun oldu\u011funa dair ferman geldi\u011fi zaman da as\u0131l mahyan\u0131n haz\u0131rl\u0131klar\u0131na ba\u015flan\u0131rd\u0131. \u00d6nce iki minare aras\u0131na kal\u0131nca bir urgan ( ip ) gerilir, kandillerden haz\u0131rlanan yaz\u0131 bu ana ipe dikey olarak ba\u011fl\u0131 iplerin ucuna as\u0131larak kayd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Yaz\u0131 ya da \u015feklin iki minarenin tam ortas\u0131na gelmesi \u015fartt\u0131. Aksi halde g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn esteti\u011fi bozulmaktayd\u0131. Zeytinya\u011f\u0131 ile dolu kandiller, bazen \u015fiddetli r\u00fczgar ya da f\u0131rt\u0131nan\u0131n etkisiyle s\u00f6ner, o zaman mahyan\u0131n t\u00fcm g\u00fczelli\u011fi kaybolurdu.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>Yaz\u0131 ve \u015fekiller nelerdi ?<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Mahyalarda genellikle \u201c Allah , Ya Allah , Allah Muhammet, Ya Muhammet, Bismillah, Ma\u015fallah, \u015eefaat Ya Resulullah, Ya \u015eehri Ramazan, Ya Celil, Ya Gani, gibi s\u00f6zler yeral\u0131r, Ramazan\u0131n geldi\u011fi g\u00fcnlerde \u201c Merhaba Ya \u015eehr-i Ramazan, Safa Geldin \u201c bitece\u011fi g\u00fcnlerde \u201c Elveda \u201c , s\u00f6zleri de kullan\u0131l\u0131rd\u0131. \u00dcstelik bir Mahya, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde elektrikle kurulan mahyalar gibi g\u00fcnlerce ayn\u0131 kalmaz, s\u00fcrekli de\u011fi\u015ftirilirdi. Mahyalarda \u00f6zellikle Ramazan\u0131n onbe\u015finden sonra \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde kullan\u0131lmaktayd\u0131. \u00d6rne\u011fin kay\u0131k, K\u0131zkulesi, iki minareli Camii, Lale \u00e7i\u00e7e\u011fi, top arabas\u0131 , ku\u015f, minber, ayy\u0131ld\u0131z bunlar\u0131n en \u00e7ok tercih edilenleriydi. Halk, Ramazan geceleri soka\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 zaman \u201c Bu gece mahyalarda ne var \u201c diye bakmay\u0131 bir al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>\u201c Y\u00fcr\u00fcyen Mahya \u201c<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; De\u011ferli ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Prof. Dr. S\u00fcheyl \u00dcnver \u201c Mahya Sanat\u0131\u201d \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131 bir makalesinde, 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131nda ya\u015fayan Abd\u00fcllatif Efendi\u2019nin&nbsp; S\u00fcleymaniye Camii\u2019nde \u2018 Hareketli, y\u00fcr\u00fcyen Mahya \u2018 yapt\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6zeder. S\u00fcleymaniye ve \u00e7evresinde ya\u015fayanlar\u0131n ilgiyle izledi\u011fi, Hali\u00e7 k\u0131y\u0131s\u0131na toplananlar\u0131n seyretti\u011fi bu olay\u0131 \u015f\u00f6yle anlat\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201c Abd\u00fcllatif Efendi gezdirme mahya yapmakta da me\u015fhurdur. Kurdu\u011fu mahyay\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. Bunun i\u00e7in en m\u00fcnasip yer olarak S\u00fcleymaniye minarelerini buluyor. Bu mahya i\u00e7in \u00fc\u00e7 halat \u00e7eker, Ortadaki esast\u0131r. Buna Unkapan\u0131 K\u00f6pr\u00fcs\u00fcn\u00fc ve Azaplar Camiini kandillerle resmeder. \u00dcst halata da bir araba koyar. Dip \u015ferefeye \u00e7ekilen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ipe de bal\u0131klar ve kay\u0131klar yapar. Mahya tamam olunca arabay\u0131 ip \u00fczerinde hareket ettirir ve yava\u015f yava\u015f sa\u011f minareye g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Sonra tekrar geri al\u0131r. Yaln\u0131z k\u00f6pr\u00fc ve camii sabittir.di\u011ferleri y\u00fcr\u00fcr. Bu mahyan\u0131n ramazan\u0131n onbe\u015finden sonra kurulmas\u0131 adet imi\u015f. O zaman \u0130stanbul\u2019da bu bir hadise olur ve g\u00fcnlerce beklenirmi\u015f.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Mahyalar yaln\u0131z \u00e7ift minareli camilerde de\u011fil, tek minareli camilerde de kubbe ile minare aras\u0131na kurulurdu. Bunun yan\u0131s\u0131ra cami i\u00e7ine kurulan mahyalar, yaz aylar\u0131na rastlayan ramazanlarda varl\u0131kl\u0131 ki\u015filerin bah\u00e7elerindeki a\u011fa\u00e7lar aras\u0131na kurdurdu\u011fu mahyalar da g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ey\u00fcp Sultan Camiin minareleri mahya kurulamayacak kadar k\u0131sa oldu\u011fundan iki \u015ferefeli iki minare eklenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Yukar\u0131da s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz Abd\u00fcllatif Efendi, \u00f6zel ki\u015filere de mahya kurmaktayd\u0131. M\u0131s\u0131r Hidivi \u0130smail Pa\u015fa, \u0130stanbul\u2019a gitti\u011finde Emirgan\u2019daki yal\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde ve deniz \u00fczerinde yan yana konan demirli iki mavna \u00fczerindeki direklere \u00e7ekti\u011fi iplerle mahya kurmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n<p>Sultan Abd\u00fclaziz, Avrupa gezisinden d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc zaman Abd\u00fcllatif Efendi, Dolmabah\u00e7e Saray\u0131nda g\u00f6r\u00fclebilen Harbiyenin arkas\u0131ndaki misafirhaneye \u2018 Padi\u015fah\u0131m \u00e7ok ya\u015fa \u201c yaz\u0131l\u0131 mahyay\u0131 kurdurdu.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Halk\u0131n b\u00fcy\u00fck ilgisini \u00e7eken mahyalardan biri 1879 y\u0131l\u0131nda diplomatik bir soruna yol a\u00e7t\u0131. Beyaz\u0131t Camii minareleri aras\u0131na kurulan ve bir kaleye havan topu at\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00f6steren mahyay\u0131 yabanc\u0131 bir \u00fclkenin el\u00e7ileri de\u011fi\u015fik \u015fekilde yorumlam\u0131\u015f, mahyan\u0131n bir kilisenin bombalan\u0131\u015f\u0131n\u0131 canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ( ? !) \u00f6ne s\u00fcr\u00fcp D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u015fvurarak protesto etmi\u015fti. Bakanl\u0131k yetkilileri ise mahyac\u0131n\u0131n ifadesini al\u0131p el\u00e7iye g\u00f6stermekte yetinmi\u015flerdi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7e\u015fitli nedenlerle mahya kurulamayan Camilerin minarelerin semtin varl\u0131kl\u0131 ki\u015fileri taraf\u0131ndan \u2018 kaftan \u2018 giydirildi. Kaftan giydirme, bir minarenin aleminden yere kadar kandil ve mumlarla ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 \u015feklinde olurdu.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcnl\u00fc Mahyac\u0131lar Edirneli Hac\u0131 Ali\u015f A\u011fa, Urfal\u0131 Abdullah Efendi, Abd\u00fcllatif Efendi, Ali Ceylan ve \u0130rfan Efendiler ya\u015fad\u0131klar\u0131 d\u00f6nemlerde yapt\u0131klar\u0131 mahyalarla b\u00fcy\u00fck takdir toplam\u0131\u015flard\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise mahyalar art\u0131k elektrik ampulleriyle kuruluyor, ama d\u00fcn\u00fc ya\u015fam\u0131\u015f, g\u00f6rm\u00fc\u015f, ge\u00e7irmi\u015f ya\u015fl\u0131lara g\u00f6re \u201c Eski tad\u0131 \u201c vermiyor.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-red-color has-white-background-color has-text-color has-background has-link-color wp-elements-c3c353fba8a3726a792c1fa54785e2f5\"><strong>RAMAZAN AYINDA \u015eEHZADEBA\u015eI KENT\u0130N E\u011eLENCE MERKEZ\u0130YD\u0130 \u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Eski \u0130stanbul Ramazanlar\u0131 denilince akla hemen \u015eehzadeba\u015f\u0131 ya da Direkleraras\u0131 gelir. Ramazan geceleri, Teravih\u2019ten sonra buras\u0131, kad\u0131nl\u0131, erkekli bir kalabal\u0131kla dolup ta\u015far, kimileri araba ile piyasa yapard\u0131. T\u0131pk\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Ba\u011fdat ve \u0130stiklal Caddeleri\u2019nde oldu\u011fu gibi\u2026<\/li>\n\n\n\n<li>Caddenin bir insan seline d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc bu gezinti s\u0131ras\u0131nda yeni a\u015fklar, yeni sevdalar da filizlenirdi. Burada a\u015fk\u0131n dili hareketlerdi. \u00d6rne\u011fin \u2018 Sana bir \u015fey diyece\u011fim \u2018 denilmek istenirse sa\u011f elin \u015fahadet parma\u011f\u0131 dudaklara dokundurulur, daha sonra iki \u00fc\u00e7 kez hareket ettirilirdi. G\u00f6zlerin s\u00fcz\u00fcl\u00fcp, kellenin ( ba\u015f\u0131n ) sallamas\u0131n\u0131n anlam\u0131 \u201c Seni vefas\u0131z, seni yalanc\u0131 \u201c demekti. Avcun koklanmas\u0131, \u2018 Sana Hasret kald\u0131m\u2019, Mendil \u0131s\u0131r\u0131lmas\u0131 \u2018K\u0131skan\u0131yorum \u2018 demekti.<\/li>\n\n\n\n<li>Bir i\u015fmar, ya da hareketle be\u011fenildi\u011fini anlayan erkek, K\u00fc\u00e7\u00fck han\u0131m\u0131 oturdu\u011fu yere kadar izler, daha sonra d\u00f6nemin \u2018 A\u015fk postac\u0131s\u0131 \u2018 olan boh\u00e7ac\u0131 Kad\u0131nlar\u0131 devreye sokard\u0131. Boh\u00e7ac\u0131 kad\u0131nlar, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz PTT\u2019sinin Acele Posta Servisinden bile h\u0131zl\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, \u00c7inden gelen kuma\u015flar\u0131 g\u00f6stermek bahanesiyle girdi\u011fi Harem\u2019de, ka\u015fla g\u00f6z aras\u0131nda mektubu sahibine ula\u015ft\u0131r\u0131rd\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>\u015eehzadeba\u015f\u0131nda zaman zaman tats\u0131z olaylar da ya\u015fan\u0131rd\u0131. \u00d6rne\u011fin Ahmet Rasim\u2019in anlatt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, Piyasaya ( geziye ) \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 istemedi\u011fi kar\u0131s\u0131n\u0131 burada g\u00f6re bir \u0130stanbul\u2019lu herkesin \u00f6n\u00fcnde o\u2019nu bo\u015fam\u0131\u015ft\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ad\u0131n\u0131 Kanuni Sultan S\u00fcleyman\u2019\u0131n gen\u00e7 ya\u015fta \u00f6len o\u011flu \u015eehzade Mehmet i\u00e7in yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 camiden alan \u015eehzadeba\u015f\u0131, Ramazan aylar\u0131nda Teravih namaz\u0131 ile Sahur aras\u0131nda ge\u00e7en s\u00fcrede \u0130stanbul\u2019un e\u011flence merkezi haline gelirdi. O zamanlar Beyaz\u0131t taraf\u0131ndan geli\u015fte caddenin sa\u011f taraf\u0131nda revaklar bulundu\u011fundan ve yayalar buradan ge\u00e7ti\u011finden bir ad\u0131 da Direkleraras\u0131\u2019yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; D\u00f6nemin \u00fcnl\u00fc sanat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n oynad\u0131\u011f\u0131 \u0130stanbul\u2019un ilk tiyatrolar\u0131, karag\u00f6z ve kukla g\u00f6sterileri, ortaoyunu, Meddah\u2019l\u0131 kahveler burada yerald\u0131\u011f\u0131ndan \u0130stanbul\u2019un d\u00f6rt bir yan\u0131ndan insanlar ho\u015f\u00e7a vakit ge\u00e7irmek i\u00e7in buraya gelirlerdi. G\u00fczd\u00fczleri ise \u00f6\u011fleden sonra ile iftar aras\u0131 buras\u0131 bir piyasa yeriydi. T\u0131pk\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Ba\u011fdat Caddesi ile \u0130stiklal Caddesinde oldu\u011fu gibi fesli, redingot\u2019lu, \u015f\u0131k giyimli \u0130stanbul Efendileri, feraceli, ya\u015fmakl\u0131 \u0130stanbul han\u0131mlar\u0131, fesleri \u00e7apk\u0131nca yana e\u011filmi\u015f, yumurta topuklu k\u00fclhanbeyleri, Ayva sakall\u0131 gen\u00e7ler, top sakall\u0131, ak sakall\u0131 ya\u015fl\u0131lar burada tur atarlar, daha varl\u0131kl\u0131 olanlar ise birbirinden zarif kupa arabalar\u0131, faytonlarla dola\u015f\u0131rlard\u0131. Arabac\u0131lar \u201c Destur \u201c sesleri aras\u0131nda, kalabal\u0131\u011f\u0131 yararak kendilerine yol a\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar, bir tur att\u0131ktan sonra d\u00f6n\u00fcp ayn\u0131 yere gelirlerdi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>Nice sevdalar burada ye\u015ferdi<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bu piyasalar ( Gezintiler ), nice sevdalar\u0131n ilk tohumlar\u0131n\u0131n at\u0131ld\u0131\u011f\u0131, nice a\u015fklar\u0131n filizlendi\u011fi yerlerdi. Bunun i\u00e7in konu\u015fmaya bile gerek yoktu. Bir bak\u0131\u015f, bir hareket \u00e7ok \u015feyler anlat\u0131rd\u0131. Yazar Ahmet Rasim,&nbsp; \u015eehir Mektuplar\u0131 \u201c adl\u0131 eserinde arabalarda gezenler aras\u0131nda, a\u015fk\u0131n dili olan hareketleri \u015f\u00f6yle anlat\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201c A\u015fk\u0131ndan yan\u0131yorum denilmek istenirse kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelince g\u00f6\u011f\u00fcs adeta k\u00f6r\u00fck gibi i\u015fleyip, g\u00f6zler s\u00fcrekli a\u00e7\u0131l\u0131p kapanacak, ci\u011ferlerde birikmi\u015f olan hava dudaklar\u0131n bir kez a\u00e7\u0131lmas\u0131yla \u2018 Hoh \u2018 diye d\u0131\u015far\u0131ya \u00e7\u0131kacak. \u015eayet \u2018 Seni vefas\u0131z, seni yalanc\u0131 \u2018 denilmek isteniyorsa g\u00f6zler s\u00fcz\u00fcl\u00fcrken, kelle sallanacak \u2018 Sana bir \u015fey s\u00f6yleyece\u011fim \u2018 denilmek istenirse sa\u011f elin \u015fahadet parma\u011f\u0131 dudaklara dokunur dokunmaz iki \u00fc\u00e7 kere hareket edecek.\u201d Ahmet Rasim \u015f\u00f6yle devam ediyor:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201c G\u00f6n\u00fcl alemi bu. Neler olmaz, neler olmaz. \u0130\u015fin i\u00e7inde geleyim mi, gelmeyeyim mi de vard\u0131r. Bunu i\u00e7in evvela sol g\u00f6z k\u0131rp\u0131lacak. Anla\u015f\u0131lmad\u0131 m\u0131 ne dersin makam\u0131nda kafa silkinti suretiyle sallanacak. Sana hasret kald\u0131m yerine avu\u00e7 koklanacak. K\u0131skan\u0131yorum manas\u0131na mendil \u0131s\u0131r\u0131lacak. Bay\u0131ld\u0131m, efendim, bu ne zerafet bu ne g\u00fczellik n\u00fcktesini sarfetmek i\u00e7in birdenbire araban\u0131n arkas\u0131na yaslan\u0131lacak.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Yayalar\u0131 sormay\u0131n. Onlar \u00e7imdik, elleme, omuz vurma, mendil kapma,\u015femsiye \u00e7ekme, yolu kapama, y\u00fcz k\u0131zartma, elmas\u0131m, iki g\u00f6z\u00fcm, ah can\u0131m, sen benim olsam, ben senin olsam, ne de \u015f\u0131k, varda, destur gibi s\u00f6z atmalarla mutlu oluyorlar. Bir e\u011flence, bir e\u011flence ki tarif kabul etmez\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>\u201c A\u015fk postac\u0131lar\u0131 devrede \u201c<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Evet, Ramazan gibi m\u00fcbarek bir ayda bile \u00e7apk\u0131nl\u0131k yapmadan duramayan eski \u0130stanbul Efendilerinin i\u015fi pek zordu. Hele hele, \u00f6n\u00fcnde fener tutan u\u015fa\u011f\u0131, ard\u0131nda bir duda\u011f\u0131 yerde, bir duda\u011f\u0131 g\u00f6kte devasa arap bac\u0131 ile y\u00fcreyen han\u0131mlara yakla\u015fmak kolay i\u015f de\u011fildi. Han\u0131m\u0131n\u0131 her t\u00fcrl\u00fc tehlikeye, \u00e7apk\u0131nlar\u0131n a\u015fk sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 korumay\u0131 g\u00f6rev bilen arap bac\u0131 mevsimine g\u00f6re elinde ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 baston ya da \u015femsiyeyi sevdal\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na indiriverirdi. Bu \u201c A\u015fk gazileri \u201c ba\u015flar\u0131na inen sopalar\u0131n sersemli\u011fi i\u00e7inde, kalabal\u0131\u011f\u0131n aras\u0131na kar\u0131\u015farak kaybolmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlard\u0131. Ancak talihli olanlar da yok de\u011fildi. Bir hareket bir i\u015fmarla be\u011fenildi\u011fini anlayan ki\u015fi, han\u0131m\u0131 kona\u011f\u0131na kadar izler, b\u00f6ylece nerede oturdu\u011funu anlad\u0131ktan sonra o d\u00f6nemin \u201c A\u015fk postac\u0131s\u0131 \u201c olan boh\u00e7ac\u0131 kad\u0131nlar\u0131 devreye sokard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Boh\u00e7ac\u0131 kad\u0131nlar, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn APS ( Acele Posta Servisinden ) bile h\u0131zl\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlard\u0131. Sevdal\u0131n\u0131n \u00f6zene, bezene yazd\u0131\u011f\u0131 name\u2019yi ( Mektubu ) g\u00f6\u011f\u00fcslerinin aras\u0131na s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131p, boh\u00e7as\u0131n\u0131 s\u0131rtlad\u0131ktan sonra k\u00f6\u015fk\u00fcn, ya da kona\u011f\u0131n yolunu tutard\u0131 Onlara k\u00f6\u015fklerin, konaklar\u0131n Harem daireleri daima a\u00e7\u0131kt\u0131. Boh\u00e7ac\u0131, \u00c7in\u2019den, ma\u00e7inden geldi\u011fini iddia etti\u011fi parlak kuma\u015flar\u0131 han\u0131mlara g\u00f6sterirken, ka\u015fla g\u00f6z aras\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck han\u0131m\u0131n eline mektubu s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131verirdi. Gen\u00e7 k\u0131z, y\u00fcrek heyecanlar\u0131 aras\u0131nda odas\u0131na \u00e7ekilip mektubu birka\u00e7 kez okur, sonra cevab\u0131n\u0131 yazard\u0131.Burada a\u015fk postac\u0131s\u0131 yine devreye girmekte, mektubu tez elden sahibine ula\u015ft\u0131rmaktayd\u0131. Bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nlar ise, kuma\u015f sat\u0131\u015f\u0131ndan gelecek paran\u0131n kat kat \u00fcst\u00fcndeydi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>\u201c Ulan Kar\u0131, seni bo\u015fad\u0131m \u201c<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u015eehzadeba\u015f\u0131 gezintilerinde meydana gelen olaylar y\u00fcz\u00fcnden bir ara atl\u0131 arabalar\u0131n buraya girmesi yasakland\u0131, daha sonra bu yasak kald\u0131r\u0131larak bu kez kad\u0131nlara dola\u015fma yasa\u011f\u0131 konuldu. Baz\u0131 kad\u0131nlar\u0131n ise kocalar\u0131ndan habersiz buraya geldiklerini, bu y\u00fczden kalabal\u0131k aras\u0131nda tart\u0131\u015fma ya da kavga \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 yine Ahmet Rasim\u2019den&nbsp; \u00f6\u011freniyoruz. Ahmet Rasim, kendisini etkileyen bir olay\u0131 \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201c \u015eehzadeba\u015f\u0131n\u0131 ne zaman hat\u0131rlasam, Zeynep Han\u0131m Kona\u011f\u0131 \u00f6n\u00fcnde ba\u015f\u0131nda siyah sar\u0131kl\u0131 ta\u00e7, s\u0131rt\u0131nda me\u015fin kapl\u0131 zembil, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re Uzun\u00e7ar\u015f\u0131l\u0131, seyrek sakall\u0131 birinin gidip dururken,birdenbire irkilerek kad\u0131n\u0131n birine:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ulan kar\u0131 ben sana piyasaya \u00e7\u0131kma demedim mi ? \u201c dedikten sonra ba\u015f\u0131n\u0131 kalabal\u0131\u011fa dikerek \u201c \u015eahit olun ey \u00fcmmeti Muhammed ! M\u00fcbarek Ramazan-\u0131 \u015eerif h\u00fcrmetine ben bu kar\u0131y\u0131 9 talak bo\u015fad\u0131m \u201c diye ba\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131, bunun \u00fczerine ihtiyarca bir kad\u0131n\u0131n, herifin \u00f6n\u00fcne dikilerek \u2018 Hay Ramazanlar \u00e7arps\u0131n. Ben de seni 19 talak bo\u015fad\u0131m, musibet sen de \u201c diye s\u00f6ylene s\u00f6ylene y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6zlerimin \u00f6n\u00fcne gelir.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>Meddah ve e\u011flence yasa\u011f\u0131<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; En parlak d\u00f6nemlerini 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda ya\u015fayan \u015eehzadeba\u015f\u0131 ve Direkleraras\u0131, daha gerilere gidildi\u011fi takdirde 1812 Ramazan\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan yasakla bir s\u00fcre t\u00fcm \u00f6zelliklerini yitirmi\u015fti. Bunun nedeni, o y\u0131l \u015fehirde g\u00f6r\u00fclen korkun\u00e7 veba salg\u0131n\u0131yd\u0131.Bir t\u00fcrl\u00fc \u00f6n\u00fc al\u0131namayan ve h\u0131zla geli\u015fen salg\u0131n s\u0131ras\u0131nda herg\u00fcn \u00f6lenlerin say\u0131s\u0131 bir ara 300 \u2018e kadar \u00e7\u0131k\u0131nca Sultan II. Mahmut, hastal\u0131\u011f\u0131n daha da yay\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla, insanlar\u0131n bir araya gelip topland\u0131\u011f\u0131, e\u011flendi\u011fi yerlerde her t\u00fcrl\u00fc e\u011flenceyi yasaklad\u0131.Bu yasak, \u00e7alg\u0131l\u0131 kahveleri, Meddah ve Karag\u00f6z\u00fc de i\u00e7ine al\u0131yordu. Salg\u0131n \u00f6nlendikten sonra yasa\u011f\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla yine kentin e\u011flence merkezi haline geldi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-red-color has-white-background-color has-text-color has-background has-link-color wp-elements-bccb0cec817732b8f42a3e1fbd94ac5d\"><strong>O y\u0131llarda Padi\u015fah\u0131n huzurunda sanat icra etmek zor ve tehlikeli<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>\u201c AYA BAK, HAVAYA BAK \/ KAR\u015eI K\u0130 TAVAYA BAK<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Sultan Abd\u00fclhamit\u2019in huzurunda Karag\u00f6z oynatan Mehmet Efendi, \u015fark\u0131yla oyuna girecekti. \u015eark\u0131 ya da tekerleme ! Aya Bak, y\u0131ld\u0131za bak \/ \u015fu kar\u015f\u0131daki k\u0131za bak \/ \u015fu kar\u015f\u0131daki k\u0131za bak \u201c \u015feklindeydi. Mehmet Efendi Aya bak derken biran duraklad\u0131. Di\u011fer baz\u0131 kelimeler gibi y\u0131ld\u0131z kelimesinin kullan\u0131lmas\u0131 yasak, a\u011fza al\u0131nmas\u0131 su\u00e7tu.<\/li>\n\n\n\n<li>Mehmet Efendi, Abd\u00fclhamit\u2019in perde aral\u0131\u011f\u0131ndan kendisini izledi\u011fini g\u00f6r\u00fcnce bir anl\u0131k duraksamadan sonra \u2026 havaya bak \/\u00a0 kar\u015f\u0131 ki tavaya bak \u201c diye devam etti. Bu olay\u0131 kimse fark etmedi ama o gece Mehmet Efendi i\u00e7in zor bir gece oldu. Oyunu bitti\u011fi zaman kan ter i\u00e7inde kalm\u0131\u015ft\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Ama baz\u0131 sanat\u00e7\u0131lar Mehmet Efendi kadar \u015fansl\u0131 de\u011fildi. \u00d6rne\u011fin Orta oyununda kavuklu rol\u00fcne \u00e7\u0131kan Abdi Efendi. Abd\u00fclhamit\u2019in izledi\u011fi oyun s\u0131ras\u0131nda, aya\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131kmayan \u00e7izmesi i\u00e7in \u201d Neden \u00e7\u0131kmas\u0131n. Bu maliyenin verdi\u011fi maa\u015f de\u011fil ya ? \u201c deyince ortal\u0131k bir anda buz gibi oldu. Padi\u015fah, Abdi Efendi\u2019nin memur maa\u015flar\u0131n\u0131n ge\u00e7 verilmesini ele\u015ftirdi\u011fini anlam\u0131\u015ft\u0131. Abdi Efendiye kesilen ceza, uzunca bir s\u00fcre saraya \u00e7a\u011fr\u0131lmamak ve Padi\u015fah ihsan\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lmak oldu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; O zamanlar Karag\u00f6z, yaln\u0131z halk\u0131n de\u011fil saray erkan\u0131n\u0131n da ilgi g\u00f6sterdi\u011fi oyunlar aras\u0131nda yer al\u0131yordu. Baz\u0131 ramazan geceleri, \u00fcnl\u00fc Karag\u00f6zc\u00fclere Sarayda, H\u00fcnkar\u0131n huzurunda Karag\u00f6z oynataca\u011f\u0131 tebli\u011f edilir, bu emir hem sevince, hem de tasaya yol a\u00e7ard\u0131. Sevinirlerdi \u00e7\u00fcnk\u00fc M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n halifesi, koca bir imparatorlu\u011fun sultan\u0131na karag\u00f6z oynatmak onlar i\u00e7in bir onurdu. Tasaland\u0131klar\u0131 da olurdu \u00e7\u00fcnk\u00fc oyun s\u0131ras\u0131nda istemeden a\u011f\u0131zlar\u0131ndan ka\u00e7\u0131racaklar\u0131 bir s\u00f6z beklenmedik ac\u0131 sonu\u00e7lar do\u011furabilir, takdir beklenirken s\u00fcrg\u00fcne, ya da zindana d\u00fc\u015febilirlerdi. Hele gelmesini emreden Padi\u015fah Sultan II. Abd\u00fclhamit olursa\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sultan II. Abd\u00fclhamit d\u00f6neminin \u00fcnl\u00fc karag\u00f6zc\u00fclerinden Hayali Mehmet Efendi, saraya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenince en temiz elbisesini giyerek tak\u0131mlar\u0131n\u0131 toplad\u0131. Y\u0131ld\u0131z Saray\u0131\u2019na gitti. Perdeyi kurdu. Saray erkan\u0131 toplanm\u0131\u015f, oyunun ba\u015flamas\u0131n\u0131 bekliyordu. Sultan Abd\u00fclhamit ise bu g\u00f6steriyi bir perdenin arkas\u0131ndan izleyecekti.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>\u201c Aya bak, y\u0131ld\u0131za bak \u201c<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Oyuna bir \u015fark\u0131yla giriliyordu. Mehmet Efendi \u201c Aya bak y\u0131ld\u0131za bak\/ \u015fu kar\u015f\u0131daki k\u0131za bak\u201d diye okuyacakt\u0131. Tam aya bak dedi\u011fi anda biran duraklad\u0131. Bilenler bilir, biz bilmeyenler i\u00e7in s\u00f6yleyelim o d\u00f6nemde burun, y\u0131ld\u0131z, H\u00fcrriyet, Adalet,e\u015fitlik gibi kelimelerin de\u011fil kullan\u0131lmas\u0131, a\u011fza al\u0131nmas\u0131 bile yasakt\u0131. Mehmet Efendi, durdu\u011fu anda perde aral\u0131\u011f\u0131ndan bakan Sultan Hamit\u2019le g\u00f6zg\u00f6ze gelmez mi? T\u00fcm heyecan\u0131n\u0131 yenerek, biranl\u0131k duraksamadan sonra \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201c Aya bak, havaya bak&nbsp; \/ Kar\u015f\u0131 ki tavaya bak \u201c<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; O gece Mehmet Efendi i\u00e7in s\u0131nav olmu\u015f, bu s\u0131nav\u0131 ba\u015far\u0131yla atlatan sanat\u00e7\u0131ya Padi\u015fah\u0131n ihsan\u0131 olarak alt\u0131n verilmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>TAMBUR\u0130 OSMAN BEY\u0130N PANTOLONU<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; D\u00f6nem yine Sultan Hamit devridir\u2026 Bu kez hayalci R\u0131za Efendi Sultan\u0131n huzurunda Karag\u00f6z oynatmakta, kendisine Muzakai H\u00fcmayun mensuplar\u0131ndan Tamburi B\u00fcy\u00fck Osman Bey defle e\u015flik etmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Hayalci R\u0131za Efendi, Klasik Karag\u00f6z- Hacivat konu\u015fmas\u0131n\u0131 oyun s\u0131ras\u0131nda de\u011fi\u015ftirir. Hacivat Karag\u00f6z\u2019e \u201c Bir d\u00f6ner, bir daha d\u00f6nmez, nedir bil bakal\u0131m \u201c diye bir bilmece sorar\u2026 Karag\u00f6z d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, ta\u015f\u0131n\u0131r \u00e7e\u015fitli cevaplar verir ama bilemez. Sonunda \u201c O dedi\u011fin Tamburi Osman Bey\u2019in pantolonudur deyince Hacivat \u201c Aferin, \u015fimdi bildin \u201c der.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bu konu\u015fmadan Tamburi Osman Bey\u2019in b\u00fcy\u00fck maddi s\u0131k\u0131nt\u0131 i\u00e7inde oldu\u011funu, bu y\u00fczden ters y\u00fcz edilmi\u015f pantolon giydi\u011fini anlayan Sultan Abd\u00fclhamit, daha sonra kendisine \u00e7e\u015fitli ihsanlarda bulundu. R\u0131za Efendi\u2019nin uyan\u0131kl\u0131\u011f\u0131, kendi ba\u015f\u0131na kalsa Sultan Abd\u00fclhamit\u2019e asla derdini a\u00e7mayacak olan Tamburi Osman Bey\u2019in i\u015fine yaram\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>Padi\u015fah\u0131n huzurunda k\u0131r\u0131lan pot<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ama her sanat\u00e7\u0131, bu kadar \u015fansl\u0131 de\u011fildi\u2026 Padi\u015fah\u0131n huzurunda istenmeden s\u00f6ylenen bir s\u00f6z, ya da a\u011f\u0131zdan ka\u00e7\u0131r\u0131lan bir tekerleme y\u00fcz\u00fcnden g\u00fc\u00e7 durumda kalan, Padi\u015fah\u0131n ihsan\u0131ndan ve iltifat\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lan sanat\u00e7\u0131lar da vard\u0131. \u00d6rne\u011fin Orta oyununda kavuklu rol\u00fcne \u00e7\u0131kan Abdi Efendi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u015eimdi onun bir s\u00fcre saraya \u00e7a\u011fr\u0131lmamas\u0131na ve itibar kaybetmesine yol a\u00e7an olay\u0131 k\u0131saca anlatal\u0131m:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Abdi Efendi, Kavuklu rol\u00fcnde Ortaoyununa \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Padi\u015fah\u0131n da izledi\u011fi oyunun bir yerinde rol icab\u0131 u\u015fak, \u00e7izmelerini aya\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131karacakt\u0131. U\u015fak, \u00e7izmeye as\u0131ld\u0131, u\u011fra\u015ft\u0131, didindi ama nafile\u2026 Kan ter i\u00e7inde kal\u0131p \u201c \u00c7\u0131km\u0131yor ustam \u201c deyince Abdi Efendi biran bile d\u00fc\u015f\u00fcnmeden cevab\u0131 yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131verdi :<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201c Fesuphanallah\u2026 Neden \u00e7\u0131kmas\u0131n ? Bu maliyenin verdi\u011fi memur maa\u015f\u0131 de\u011fil ya ?<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Hemen o anda da k\u0131rd\u0131\u011f\u0131 potu anlad\u0131. O s\u0131ralarda memur maa\u015flar\u0131 ge\u00e7 verilmekteydi. Abdi Efendi i\u00e7inden d\u00f6v\u00fcn\u00fcyor \u201c Hay dilim kopayd\u0131 da s\u00f6ylemez olayd\u0131m \u201c diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu ama ne \u00e7are i\u015f i\u015ften ge\u00e7mi\u015fti bir kez.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Cezas\u0131 uzunca bir s\u00fcre saraya davet edilmemek ve Padi\u015fah ihsanlar\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lmak oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Evet, o d\u00f6nemde Padi\u015fah huzurunda sanat icra etmek hem zor, hem de tehlikeli i\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yazan: Ertan \u00dcnal<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>X x x x<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130FTARA GELENLERE \u201c D\u0130\u015e K\u0130RASI \u201c VER\u0130L\u0130YORDU Yazan: Ertan \u00dcNAL Temmuz 2009 &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Eski ramazanlar\u0131n bug\u00fcn art\u0131k kaybolan, kendisine \u00f6zg\u00fc \u00f6zelliklerinden biri de \u201c Di\u015f Kiras\u0131 \u201c yd\u0131. Eski konak ve zengin evlerindeki m\u00fckellef iftar sofralar\u0131na davetli, davetsiz gelen ki\u015filere u\u011furlan\u0131rken mevki ve makamlar\u0131na g\u00f6re davet sahibi, vekilhar\u00e7, ya da u\u015fak taraf\u0131ndan bir hediye ya [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":184,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_regular_price":[],"currency_symbol":[],"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-182","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"post_slider_layout_featured_media_urls":{"thumbnail":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/eski-ramazanlar3-150x150.jpg",150,150,true],"post_slider_layout_landscape_large":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/eski-ramazanlar3.jpg",600,315,false],"post_slider_layout_portrait_large":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/eski-ramazanlar3.jpg",600,315,false],"post_slider_layout_square_large":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/eski-ramazanlar3.jpg",600,315,false],"post_slider_layout_landscape":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/eski-ramazanlar3.jpg",600,315,false],"post_slider_layout_portrait":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/eski-ramazanlar3.jpg",600,315,false],"post_slider_layout_square":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/eski-ramazanlar3.jpg",600,315,false],"full":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/eski-ramazanlar3.jpg",600,315,false]},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/182","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=182"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/182\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":183,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/182\/revisions\/183"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/184"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=182"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=182"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=182"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}