<\/p>\n\n\n\n
\u015eehzadeba\u015f\u0131\u2019ndaki Tiyatrolar Ramazan geceleri t\u0131ka basar dolard\u0131<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n \u201c KAHKAHA KRALI\u2026 NA\u015e\u0130D BEY \u201c<\/strong><\/p>\n\n\n\n Yazan: ERTAN \u00dcNAL<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n Temmuz 2009<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u015eehzadeba\u015f\u0131 denilince akla ilk gelen \u015feylerden biri de Tiyatrolard\u0131. Dramdan, Tuluata kadar \u00e7e\u015fitli oyunlar\u0131n sergilendi\u011fi tiyatrolara ilgi b\u00fcy\u00fck olurdu. Hele \u00fcnl\u00fc sanat\u00e7\u0131lar rol alm\u0131\u015fsa\u2026 Salonun k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck, iskemlelerin dar ve rahats\u0131z olmas\u0131na kimse ald\u0131r\u0131\u015f etmez, be\u011fendi\u011fi sanat\u00e7\u0131n\u0131n oyunlar\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131rmazd\u0131. Bu tiyatrolardan kimler geldi, kimler ge\u00e7ti? Ahmet Fehim Efendi, Abdi Efendi, Kel Hasan, Tepsi Burhanettin, Otello Kamil ve Na\u015fid Bey\u2026 Kavuklu rol\u00fcne de \u00e7\u0131kan Hamdi Bey de be\u011fenilen sanat\u00e7\u0131lar aras\u0131nda yeralmaktayd\u0131. Ama Haldun Taner \u00fcstad\u0131m\u0131z\u0131n \u201c \u015eehzadeba\u015f\u0131\u2019n\u0131n \u2018 Kahkaha Kral\u0131 \u2018 ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi Na\u015fid Beyin yeri bir ba\u015fkayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Sultan II. Abd\u00fclhamit\u2019in eczac\u0131ba\u015f\u0131s\u0131 Ahmet Bey\u2019in o\u011flu olan Na\u015fid Bey, daha k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flarda i\u00e7inde yanmaya ba\u015flayan sanat a\u015fk\u0131n\u0131n etkisiyle babas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f, onun zoruyla kaydoldu\u011fu Ey\u00fcp\u2019teki Askeri Baytar ( Veteriner ) Okulu\u2019nu yar\u0131da b\u0131rakarak M\u00fczika-i H\u00fcmayuna girmi\u015fti. Burada temsil kolunu se\u00e7en Na\u015fid, sarayda bir ortaoyunu toplulu\u011funu olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015fan \u00fcnl\u00fc sanat\u00e7\u0131 Abdi Efendi\u2019nin dikkatini \u00e7ekmi\u015f, daha sonra \u015eehzadeba\u015f\u0131\u2019ndaki Fevziye Tiyatrosunda sahneye \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Na\u015fid Bey, ortaoyunu, tuluat, komedi, operet ay\u0131r\u0131m\u0131 yapmaks\u0131z\u0131n her rol\u00fc ustal\u0131kla canland\u0131rm\u0131\u015f, \u00e7e\u015fitli tiplerin taklidinde sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131 onun bir anda sivrilmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131. Amanvermez Avni, S\u00fcrpik Dudu, Ortaoyununda canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u2018\u0130bi\u015f \u2018 rol\u00fcyle kendisini herkese sevdirmi\u015f, bu y\u00fczden \u2018 Taklit\u00e7iler Kral\u0131 \u2018 \u00fcnvan\u0131n\u0131 da alm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Dram da Oynard\u0131<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n Na\u015fid Bey, Dram da oynard\u0131. Ama onu hep komedilerde g\u00f6rmeye al\u0131\u015fm\u0131\u015f olanlar, daha sahneye \u00e7\u0131kar \u00e7\u0131kmaz eski deyimle makaralar\u0131 koyvermeye ba\u015flar, bu ise sanat\u00e7\u0131n\u0131n can\u0131n\u0131 s\u0131kard\u0131. Nitekim dram oynad\u0131\u011f\u0131 bir oyunda dayanamay\u0131p g\u00fclenleri sahneden azarlam\u0131\u015f ve kibarca kovmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Olay \u015f\u00f6yle meydana gelmi\u015fti: Na\u015fid, Millet Tiyatrosunda a\u011f\u0131r bir dram oynamaktayd\u0131. Ancak seyircilerden baz\u0131lar\u0131 sanki bir komedi seyrediyormu\u015f gibi g\u00fcl\u00fcyorlard\u0131. Bu kahkahalar\u0131n arkas\u0131 kesilmeyince Na\u015fid, oyunu keserek sahneden \u201c Efendiler. Tiyatro bir mekteptir. Sayg\u0131 ister. Bunu anlamayanlar hemen gi\u015feden paralar\u0131n\u0131 geri al\u0131r ve y\u0131k\u0131l\u0131r giderler \u201c dedi.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Na\u015fid Bey, ileri ya\u015f\u0131nda evli olmas\u0131na ra\u011fmen b\u00fcy\u00fck bir sevdaya kap\u0131lm\u0131\u015f, kantocu k\u00fc\u00e7\u00fck Verjin\u2019in k\u0131z\u0131 Amelya Han\u0131m\u2019a tutulmu\u015ftu. Amelya Han\u0131m da O\u2019nun bu a\u015fk\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k vermi\u015fti. Ancak Verjin, Na\u015fid Bey\u2019in ya\u015fl\u0131 ve evli oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle bu evlili\u011fe kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f, iki a\u015f\u0131k ise onu dinlememi\u015fti. Na\u015fid Bey, kar\u0131s\u0131n\u0131 bo\u015fad\u0131ktan sonra Amelya Han\u0131mla mutlu bir evlilik yapm\u0131\u015f, bu evlilikten Adile ( Na\u015fid ) ve Selim ( Na\u015fid ) adlar\u0131nda iki \u00e7ocu\u011fu olmu\u015ftu. \u00c7ocuklar b\u00fcy\u00fcy\u00fcnce babalar\u0131n\u0131n mesle\u011fini ba\u015far\u0131yla s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcler.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Verjin, Na\u015fid gibi b\u00fcy\u00fck bir sanat\u00e7\u0131n\u0131n kay\u0131nvaldesi olmu\u015ftu ama bundan hi\u00e7 memnun kalmam\u0131\u015ft\u0131. Na\u015fid Bey, onun hem damad\u0131, hem patronuydu ve iddias\u0131na g\u00f6re Verjin\u2019i g\u00f6lgede b\u0131rakmak i\u00e7in baz\u0131 hareketlerini k\u0131s\u0131tl\u0131yor, sanat\u00e7\u0131y\u0131 \u015f\u00f6hrete ula\u015ft\u0131ran \u2018 B\u00fclb\u00fcl \u2018 kantosunu s\u00f6ylemesine de izin vermiyordu.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Na\u015fid ge\u00e7irdi\u011fi rahats\u0131zl\u0131k sonucu en verimli \u00e7a\u011f\u0131nda sahnelerden uzakla\u015fmak zorunda kald\u0131. Ge\u00e7inebilmesi i\u00e7in ona Beyaz\u0131t\u2019ta ona bir piyangocu d\u00fckkan\u0131 a\u00e7t\u0131lar. Ama o alk\u0131\u015flar\u0131, sahne \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6zl\u00fcyordu.Sonra 26 Nisan 1943 g\u00fcn\u00fc \u2018 Perde \u2018 dedi. Son kahkahas\u0131 dudaklar\u0131nda donmu\u015f bir halde sonsuzlu\u011fa gitti.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Dram\u0131n has\u0131 Minakyan Efendi\u2019de<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n \u015eehzadeba\u015f\u0131\u2019nda en \u00e7ok ilgi \u00e7eken tiyatrolardan biri de Minakyan\u2019\u0131n \u2018 Osmanl\u0131 Dram Kumpanyas\u0131\u2019yd\u0131. Ad\u0131ndan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere burada daha \u00e7ok dram oynan\u0131r, kimi zaman ac\u0131kl\u0131 sahnelerde halk g\u00f6z ya\u015flar\u0131n\u0131 tutamazd\u0131. Minakyan\u2019\u0131n repertuar\u0131 da \u00e7ok zengindi. \u2018 K\u0131skan\u00e7l\u0131k Belas\u0131 \u2018, \u2018 Ma\u011fdur Kalp \u2018 \u2018Sefil Familya \u2018, \u2018 Demirhane M\u00fcd\u00fcr\u00fc \u2018 bunlardan sadece bir ka\u00e7\u0131yd\u0131. Bu oyunlarda cani yada K\u00f6t\u00fc adam rollerinin de\u011fi\u015fmez ki\u015fisi de Aleksanyan\u2019d\u0131. Sahneye siyah tak\u0131m elbiseyle ve eldivenli olarak \u00e7\u0131kar, rol gere\u011fi cinayetini, seyircilerin sinirlerini iyice gerecek \u015fekilde i\u015fler, oyunun sonunda Minakyan Efendi taraf\u0131ndan yakalan\u0131nca tiyatro alk\u0131\u015ftan y\u0131k\u0131lacak hale gelirdi.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Othello Kamil ve Burhanettin Bey<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n Direkleraras\u0131\u2019nda \u201c Hayalhane-i Osmani \u201c, \u201c E\u011flencehane- Osmani \u201c gibi \u00e7e\u015fitli isimlerle faaliyet g\u00f6steren tiyatrolar ve sanat\u00e7\u0131lar\u0131, hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz ki bu sayd\u0131klar\u0131m\u0131zdan ibaret de\u011fildi. Otello rol\u00fcn\u00fc \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 oynad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu isimle an\u0131lan Kamil Bey, yine \u00e7e\u015fitli oyunlardaki ba\u015far\u0131s\u0131yla bir zamanlar \u0130stanbul Halk\u0131n\u0131n g\u00f6zdesi haline gelmi\u015f Burhanettin ( Tepsi ) Bey b\u00fcy\u00fck \u00fcn yapm\u0131\u015flard\u0131\u2026 Burhanettin Bey \u00f6zellikle Napolyon rol\u00fcn\u00fc \u00e7ok iyi canland\u0131r\u0131rd\u0131. Burhanettin Beyin gen\u00e7 ya\u015fta eri\u015fti\u011fi bu ba\u015far\u0131 nedeniyle kibirlenmesi, Otello Kamil\u2019in can\u0131n\u0131 s\u0131kar, bu y\u00fczden birlikte oynad\u0131\u011f\u0131 oyunda kimi zaman onu g\u00fc\u00e7 duruma d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc de olurdu.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Otello Kamil\u2019e \u2018 Eski \u0130stanbul\u2019un \u00fcnl\u00fcleri \u2018 adl\u0131 eserinde geni\u015f\u00e7e yer veren yazar \u015eemsettin Kutlu\u2019nun nakletti\u011fine g\u00f6re Otello, bir oyunda Napolyon\u2019u \u00e7ok g\u00fc\u00e7 duruma sokmu\u015f, olay\u0131 fark eden seyirciler bu duruma kat\u0131la kat\u0131la g\u00fclm\u00fc\u015flerdi.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n \u201c Burhanettin Bey, \u2018 Napolyon Bonapart \u2018 oyununda \u00fcnl\u00fc imparatoru canland\u0131r\u0131yordu. Oyunun bir yerinde Napolyon\u2019a, bir generalinden uzun bir mesaj gelecek, bunu Otello Kamil getirecekti. Burhanettin Bey, metnin uzun olu\u015fu nedeniyle mesaj\u0131n i\u00e7eri\u011fini ezberlemeye gerek g\u00f6rmemi\u015f \u2018 Ka\u011f\u0131da yaz\u0131l\u0131 olarak getirilsin, ben orada okurum\u2019 demi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n T\u0131kabasa dolu bir salonda oynanan oyunda birinci perdenin sonuna do\u011fru \u2018 \u00c7avu\u015f \u2018 rol\u00fcndeki Otello sahneye girdi ve kas\u0131larak ortada dola\u015fmakta olan Burhanettin Bey\u2019e mesaj\u0131 uzatt\u0131. Ama o da ne ? ka\u011f\u0131tta bir tek sat\u0131r bile yaz\u0131 yoktu. Kamil\u2019in kendisine nas\u0131l bir oyun oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131 ve zaman kaybetmeden ka\u011f\u0131d\u0131 tekrar ona uzatt\u0131:<\/p>\n\n\n\n Ama Otello Kamil de ka\u00e7\u0131n kur\u2019as\u0131yd\u0131\u2026 Onun bu oyununu an\u0131nda g\u00f6rd\u00fc ve ka\u011f\u0131d\u0131 tekrar O\u2019na uzatt\u0131:<\/p>\n\n\n\n Burhanettin Bey, \u00e7ok g\u00fc\u00e7 durumda kalm\u0131\u015ft\u0131\u2026 Kendince bir \u015feyler s\u00f6yleyerek durumu idare etmek istedi. Bunu da beceremedi. O s\u0131rada seyircilerde i\u015fi anlam\u0131\u015f, kahkahay\u0131 basm\u0131\u015flard\u0131. Koskoca Napolyon, bir \u00e7avu\u015f kar\u015f\u0131s\u0131nda ne hallere d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Buna i\u00e7erleyen Burhanettin Tepsi\u2019nin ilk i\u015fi ertesi g\u00fcn Otello\u2019yu kovmak oldu.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Bu iki sanat\u00e7\u0131dan Otello Kamil daha sonralar\u0131 bir kaza sonucu iki baca\u011f\u0131n\u0131 da kaybedecek, ma\u011frur Burhanettin Bey ise yoksulluk i\u00e7inde hayata g\u00f6zlerini kapatacakt\u0131\u2026<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n HASAN EFEND\u0130\u2019N\u0130N AKSESUARI<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n \u015eehzadeba\u015f\u0131\u2019n\u0131n bir de Hasan Efendisi vard\u0131 ki sahneye \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 zaman ortal\u0131k birbirine girerdi. Bunun nedeni Hasan Efendi\u2019nin aksesuar olarak bo\u015f bir gaz tenekesi ve uzunca bir sopa kullanmas\u0131yd\u0131. Giyimi de \u00e7ok ilgin\u00e7ti. O d\u00f6nem ya\u015fay\u0131p da g\u00f6renlerin anlatt\u0131klar\u0131na g\u00f6re geni\u015f pa\u00e7al\u0131, beyaz, ama beyazl\u0131\u011f\u0131 kirden kaybolmu\u015f pantolon giyer, beline enli bir esnaf ku\u015fa\u011f\u0131 takar, \u00fcst\u00fcne de bir mintan ( G\u00f6mlek ) giyerdi. Ba\u015f\u0131nda ise bir taraf\u0131 \u00e7ukurla\u015fm\u0131\u015f bir fes bulunurdu.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Hasan Efendi, oyunun en heyecanl\u0131 yerinde gaz tenekesinin tang\u0131rt\u0131lar\u0131 aras\u0131nda sahneye f\u0131rlar, O\u2019nun b\u00f6yle pald\u0131r k\u00fcld\u00fcr giri\u015fi herkesi g\u00fcld\u00fcr\u00fcrd\u00fc. Toplumun \u00e7e\u015fitli kesimlerinden, ama daha \u00e7ok fakirlerden olu\u015fan bir seyirci kitlesi vard\u0131. \u0130zleyiciler, memnuniyetlerini belirtmek amac\u0131yla maddi durumlar\u0131na g\u00f6re sahneye sigara, meyve, ka\u011f\u0131t para, f\u0131nd\u0131k, f\u0131st\u0131k atarlard\u0131. Maddi durumu bozuk olanlar bile bir avu\u00e7 leblebiyi inci taneleri gibi sahneye sa\u00e7ard\u0131.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n \u0130zleyicileri g\u00fclmekten k\u0131r\u0131p ge\u00e7iren Hasan Efendi, sadece komedi oynamazd\u0131. Kanl\u0131, b\u0131\u00e7akl\u0131, melodramlar, sihirbazlar, kantocular tekmili birden onun sahnesinde yer al\u0131rd\u0131. Fas\u0131l sevenlerde onun sahnesine aboneydi. Sa\u00e7\u0131 az oldu\u011fu i\u00e7in kimileri ona Kel Hasan diye hitap edince \u00e7ok k\u0131zard\u0131. Onun bu huyunu bilen gazeteciler ondan bahsederken ismini ve s\u0131fat\u0131n\u0131 K. Hasan Efendi \u015feklinde kullan\u0131rlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Sahneye palya\u00e7olar\u0131 and\u0131ran bir k\u0131yafetle \u00e7\u0131kan Hasan Efendi, oyun bittikten sonra \u00f6zenle zarif bir \u0130stanbul efendisi gibi giyinir, bu y\u00fczden d\u0131\u015far\u0131da dola\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman \u00e7o\u011fu kimse onu tan\u0131yamaz, \u00fcst d\u00fczey bir devlet memuru zannederdi.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Direkleraras\u0131nda halk\u0131n sahura kadar e\u011flenip zaman ge\u00e7irdi\u011fi ba\u015fka yerler de vard\u0131. \u00d6rne\u011fin g\u00f6zba\u011fc\u0131lar ya da sihirbazlar\u2026 Kukla g\u00f6sterilerinin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerler\u2026 Hatta bir keresinde Amerika\u2019dan geldi\u011fi iddia edilen bir deniz canavar\u0131 da burada te\u015fhir edilmi\u015fti. Ama bu ve benzeri yerler, di\u011ferlerine oranla daha az m\u00fc\u015fteri toplamaktayd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Yine, d\u00f6nemin \u00fcnl\u00fc musiki \u00fcstatlar\u0131n\u0131n icra-i sanat eyledi\u011fi \u2018 \u00c7alg\u0131l\u0131 Kahvehaneler, \u2018 ba\u015fka semtlerde bulunan ve a\u015f\u0131klar\u0131n mani at\u0131p yar\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 \u2018muamma \u2018 \u00e7\u00f6zd\u00fckleri Semai Kahvehaneleri,<\/p>\n\n\n\n Sonralar\u0131, 1910\u2019lara do\u011fru bunlara bir karde\u015f daha geldi. Yeni bir bulu\u015ftu ve ad\u0131na \u2018 Sinematograf \u2018 deniliyordu.<\/p>\n\n\n\n Ve bu \u00f6ylesine bir bulu\u015ftu ki, y\u00fczy\u0131llard\u0131r s\u00fcregelen Karag\u00f6z\u2019\u00fc Ortaoyununu, Tuluat Tiyatrosunu bir s\u00fcre sonra g\u00f6zden d\u00fc\u015f\u00fcrecek, onlardan bo\u015falan yere yerle\u015fecekti.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n \u015eehzadeba\u015f\u0131nda ilk Sinematograf g\u00f6sterileri i\u00e7in, bir zamanlar Hayali Salih Efendi\u2019nin Karag\u00f6z oynatt\u0131\u011f\u0131 Fevziye K\u0131raathanesi\u2019nin se\u00e7ilmesi, filmin burada kald\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f olarak duran Karag\u00f6z perdesinde oynat\u0131lmas\u0131 da kaderin ac\u0131 bir cilvesiydi.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n \u201c Bahr-i M\u00fcncemid\u2019den bir manzara-i latife \u201c ( Donmu\u015f denizden g\u00fczel bir manzara ) ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan ilk sinematograf g\u00f6sterisi i\u00e7in seyircilerden 8 kuru\u015f giri\u015f \u00fccreti al\u0131nm\u0131\u015f, gelenler ilk filimleri korkuyla kar\u0131\u015f\u0131k bir hayretle izlemi\u015flerdi.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n \u015eehzadeba\u015f\u0131\u2019nda tiyatrolar\u0131n \u00f6nlerinde yanan \u0131\u015f\u0131klar bir bir s\u00f6n\u00fcyor, Kumpanyalar Anadolu yollar\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcyorlard\u0131. T\u00fcrk e\u011flence tarihinde yeni bir d\u00f6nem ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n GE\u00c7M\u0130\u015e ZAMANLARDAN B\u0130R ANI:<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u201c \u00c7UBU\u011eU KAND\u0130L\u2019DEN YAKSAYDINIZ YA \u2026 \u201c<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n Hattat Yesarizade Mustafa \u0130zzet Efendi bir ramazan ak\u015fam\u0131 kay\u0131kla Bo\u011faz\u2019da hat\u0131rl\u0131 bir ki\u015finin kona\u011f\u0131na iftara gidiyordu. Deniz f\u0131rt\u0131na nedeniyle \u00e7ok dalgal\u0131yd\u0131. Mustafa \u0130zzet Efendi, kona\u011fa var\u0131ncaya kadar ecel terleri d\u00f6kt\u00fc, i\u00e7i d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n Salimen kona\u011fa var\u0131p iftar sofras\u0131na oturduktan sonra ge\u00e7irdi\u011fi korkulu dakikalar\u0131 anlatt\u0131. \u201c F\u0131rt\u0131na o kadar \u015fiddetliydi ki, dalgalar bizim kay\u0131\u011f\u0131 camiinin \u015ferefesi hizas\u0131na kadar y\u00fckseltiyordu \u201c diye abart\u0131nca haz\u0131r bulunanlardan biri dayanamad\u0131:<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n BEK\u00c7\u0130 BABA VE RAMAZAN MAN\u0130LER\u0130<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n <\/strong>\u00c7o\u011fumuz onlar\u0131 \u2013 bir i\u015fimiz d\u00fc\u015fmedik\u00e7e \u2013 ancak bayram sabahlar\u0131 g\u00f6r\u00fcrd\u00fck. Bize hizmet eden, bizim i\u00e7in \u00f6m\u00fcr t\u00fcketen di\u011fer baz\u0131 ki\u015filer gibi bayram\u0131m\u0131z\u0131 kutlamaya gelirdi. B\u00f6ylece so\u011fuk k\u0131\u015f gecelerinde kimi zaman \u00e7alan d\u00fcd\u00fcklerini duyarak rahat uyudu\u011fumuz emektar mahalle bek\u00e7imizi tan\u0131m\u0131\u015f olurduk. Oysa eski \u0130stanbul\u2019da bu tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sadece bayram g\u00fcnlerinde olmaz, mahalle bek\u00e7isini, o mahalle de oturan yediden yetmi\u015fe herkes tan\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Anadoludan gelenlerden se\u00e7ilirdi<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n Mahalle bek\u00e7ileri genelde g\u00fc\u00e7l\u00fc, kuvvetli, kefili olan ki\u015filerden se\u00e7ilir, \u00e7o\u011funlukla Anadolu\u2019dan gelenler tercih edilirdi. Bek\u00e7i, g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 mahalle halk\u0131n\u0131n en k\u00fc\u00e7\u00fck sorunundan, en b\u00fcy\u00fck sorununa kadar her\u015feyi \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek i\u00e7in \u00e7aba harcar, \u00f6rne\u011fin kiral\u0131k evlere kirac\u0131 bulur, yaln\u0131z ya\u015fayanlar\u0131n yakacak ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lanmas\u0131nda yard\u0131mc\u0131 olur, sahibi bir ba\u015fka yere giden evleri soyulmamas\u0131 i\u00e7in s\u00fcrekli denetler, \u00f6zetlemek gerekirse elinden gelen her \u015feyi yapard\u0131. Bu hizmetleriyle kendisini sevdirdi\u011finden O\u2019na \u201c Bek\u00e7i Baba \u201c denirdi.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Ramazanda yeni g\u00f6rev<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n Silah olarak sadece ucu demirli uzun bir sopa ta\u015f\u0131yan, bununla saat ba\u015flar\u0131nda ta\u015fa vurarak zaman\u0131 haber veren Bek\u00e7i Baba\u2019n\u0131n g\u00f6revlerine M\u00fcbarek Ramazan ay\u0131 geldi\u011fi zaman bir yenisi daha eklenirdi. Halk\u0131 sahura kald\u0131rmak i\u00e7in davul \u00e7alard\u0131. Bek\u00e7i baban\u0131n davulunun sesi uzaktan uza\u011fa i\u015fitilmeye ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 zaman evlerde birer iki\u015fer solgun \u0131\u015f\u0131klar g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flar \u2013Sahuru yatmadan bekleyenler d\u0131\u015f\u0131nda \u2013 hane halk\u0131 uykudan uyan\u0131rd\u0131. Uykulu g\u00f6zlerle ak\u015famdan kalan yemeklerden baz\u0131lar\u0131 \u0131s\u0131t\u0131l\u0131r, mevsim yazsa susatacak yiyeceklerin yenmesinden ka\u00e7\u0131n\u0131l\u0131r, baz\u0131 ev sahipleri g\u00f6revini bitirdikten sonra bek\u00e7iyi de sahur yeme\u011fine davet ederdi.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Ramazan manileri<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n Ramazan\u0131n onbe\u015finin gecesi ve bayram sabah\u0131, bek\u00e7i baba yan\u0131nda \u201c Manici \u201c oldu\u011fu halde kap\u0131 kap\u0131 dola\u015f\u0131r, manici maniyi s\u00f6ylerken o bah\u015fi\u015f toplard\u0131. Mani s\u00f6ylenirken, o ev sahibinin kimi \u00f6zellikleri de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutulurdu.<\/p>\n\n\n\n \u015eimdi bunlardan birka\u00e7\u0131n\u0131 birlikte dinleyelim:<\/p>\n\n\n\n Bek\u00e7i Baba, daha kap\u0131 kap\u0131 dola\u015fmaya ba\u015flamadan \u00f6nce uzaktan davulu g\u00fcmb\u00fcrdetirken \u2013 Bazen davulu da maniciler \u00e7alard\u0131 \u2013 manici geldiklerini \u015f\u00f6yle haber verir:<\/p>\n\n\n\n \u201c G\u00fcller geldi, g\u00fcller geldi<\/p>\n\n\n\n Bah\u00e7eye B\u00fclb\u00fcller geldi<\/p>\n\n\n\n \u0130ki g\u00f6z\u00fcm kom\u015fular\u0131m<\/p>\n\n\n\n Her seneki kullar geldi \u201c<\/p>\n\n\n\n C\u00f6mertli\u011fiyle tan\u0131nan Hasan Bey\u2019in evinin \u00f6n\u00fcne gelinmi\u015fse mani de\u011fi\u015fir, i\u00e7inde mutlaka ad\u0131 ge\u00e7erdi.<\/p>\n\n\n\n \u201c M\u0131s\u0131r\u00e7ar\u015f\u0131 ba\u015ftan ba\u015fa <\/p>\n\n\n\n Y\u00fcr\u00fcr\u00fcm ben ta\u015ftan ta\u015fa<\/p>\n\n\n\n Haktaala\u2019dan dilerim<\/p>\n\n\n\n Hasan beyim binler ya\u015fa \u201c<\/p>\n\n\n\n Sonra bir ba\u015fka kap\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde Dan Dan\u2026 Ama o da ne ? Kap\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131p bah\u015fi\u015f uzat\u0131lm\u0131yor, ya da kafesli pencerenin ard\u0131nda bah\u015fi\u015f verecek kimse yok..O zaman bir ba\u015fka mani gelsin:<\/p>\n\n\n\n \u201c Kedi damdan dama atlar<\/p>\n\n\n\n Bek\u00e7inizin \u00f6d\u00fc patlar<\/p>\n\n\n\n Merak etme bek\u00e7i baba<\/p>\n\n\n\n Efendi, kesesini yoklar \u201c<\/p>\n\n\n\n Veya:<\/p>\n\n\n\n \u201c Kara koyun kuzuludur<\/p>\n\n\n\n Aln\u0131 ak yaz\u0131l\u0131d\u0131r<\/p>\n\n\n\n Bekletmeyin kom\u015fular\u0131m<\/p>\n\n\n\n \u0130ki dizim s\u0131z\u0131l\u0131d\u0131r \u201c<\/p>\n\n\n\n Bah\u015fi\u015fi verecek olan han\u0131m ise ve de elini \u00e7abuk tutmuyorsa:<\/p>\n\n\n\n \u201c Bayram g\u00fcn\u00fc geldim size<\/p>\n\n\n\n Bah\u015fi\u015f g\u00f6nder han\u0131m teyze<\/p>\n\n\n\n Pencereden \u00f6yle bakma<\/p>\n\n\n\n Dar\u0131ld\u0131n m\u0131 yoksa bize \u201c<\/p>\n\n\n\n Bu maniler \u015fimdi, zaman\u0131n ac\u0131mas\u0131zl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde yitip giden Eski \u0130stanbul\u2019u anlatan eserlerde ya\u015f\u0131yor\u2026 Ramazanlarda davullar yine \u00e7al\u0131n\u0131yor ama o esKi tatlar\u0131 vermiyor\u2026<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n KADINLAR KEND\u0130 ARALARINDA E\u011eLEN\u0130RLERD\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n HAREMDE RAMAZAN GECELER\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Evin erkekleri, beyler iftardan sonra \u015eehzadeba\u015f\u0131\u2019nda t\u00fcrl\u00fc e\u011flencelerle zaman ge\u00e7irirken acaba han\u0131mlar ne yap\u0131yordu? Klasik Osmanl\u0131 Toplumunda kad\u0131n\u0131n ya\u015fant\u0131s\u0131 \u00e7e\u015fitli yasaklarla k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131. \u00d6rne\u011fin bir d\u00f6nem gelmi\u015f, kocas\u0131yla birlikte ayn\u0131 arabaya binmesi yasaklanm\u0131\u015f, bir d\u00f6nem gelmi\u015f mesire yasa\u011f\u0131 nedeniyle mesirelere gidememi\u015f, giyece\u011fi elbiseden pi\u015firece\u011fi yeme\u011fe kadar bir\u00e7ok konuda yasak konulmu\u015ftu. Me\u015frutiyetin ilan\u0131ndan sonra bile kad\u0131n kocas\u0131yla tiyatroya gitse ayr\u0131 ayr\u0131 yerlerde oturmak zorundayd\u0131lar. Bir ara dille sark\u0131nt\u0131l\u0131k olaylar\u0131n \u00e7o\u011falmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden \u015eehzadeba\u015f\u0131\u2019na gitmeleri dahi yasaklanan kad\u0131nlar uzun ramazan gecelerinde konu kom\u015fu bir araya toplanarak e\u011flenirlerdi. O zamanlar d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131n\u0131 odan\u0131za getiren televizyon, radyo, video, hi\u00e7biri daha ortada yoktu. T\u00fcm bunlar\u0131 bir yana b\u0131rakal\u0131m, 20 nci asr\u0131n ba\u015flar\u0131ndan \u00f6nce elektrik bile yoktu. Bu y\u00fczden e\u011flenceler de k\u0131s\u0131tl\u0131 kalmaktayd\u0131. Kad\u0131n kad\u0131na yap\u0131lan bu e\u011flencelerde \u015fark\u0131lar s\u00f6ylenir, bilmeceler sorulur, \u00e7e\u015fitli oyunlar oynan\u0131rd\u0131. \u00d6mr\u00fcn\u00fcn b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc kafes arkas\u0131nda ge\u00e7iren, ancak Cumhuriyetin ilan\u0131ndan sonra medeni ve siyasal haklar\u0131na kavu\u015fabilen kad\u0131nlar g\u00fcnd\u00fczden konu kom\u015fuya haber salarlar, iftardan sonra da biraraya toplan\u0131rlard\u0131. Kap\u0131lar\u0131, habersiz gelen konuklara da a\u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Konuk kar\u015f\u0131lama<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n O zamanlar konuk kar\u015f\u0131lamak bile belli bir seremoniye tabiydi. Gelen ki\u015fi mutlaka kap\u0131da kar\u015f\u0131lan\u0131r, geli\u015finden mutluluk duyuldu\u011fu birka\u00e7 tatl\u0131 s\u00f6zle ifade edilirdi. Yazar Mehmet Halit Bayr\u0131\u2019n\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131na konuk, arada bir gelen ki\u015fiyse \u201c Aya\u011f\u0131n\u0131za s\u0131cak sular d\u00f6kelim \u201c denilerek \u015faka yollu sitem edilir, s\u0131k s\u0131k gelen biriyse \u201c Aman ne saadet, biz de \u015fimdi geliverse diyorduk \u201c denilerek kar\u015f\u0131lan\u0131rd\u0131. Daha sonra konuklar kona\u011f\u0131n Haren B\u00f6l\u00fcm\u00fcnde misafir odas\u0131na ya da salona al\u0131n\u0131r, kendisine kahve ikram edilirdi. Misafire kahve ikram etmemek en b\u00fcy\u00fck ay\u0131pt\u0131. Bu nedenle konaklardan m\u00fctevazi evlere kadar her yerde konuk i\u00e7in mutlaka kahve bulundurulur, konu\u011fa kahve i\u00e7mesi i\u00e7in israr edilirdi.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Masalc\u0131lar<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n T\u00fcm konular geldikten sonra \u2013 Buna \u00e7at kap\u0131 davetsiz gelenler de dahildi- Konak sahibi taraf\u0131ndan \u00f6zel suretle \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lm\u0131\u015f masalc\u0131 kad\u0131n\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131 masallar dinlenirdi. Erkeklerin \u2018 Meddah\u2019\u0131 varsa kad\u0131nlar\u0131n da masalc\u0131lar\u0131 vard\u0131. Bunlar 30 ramazan boyunca her gece bir kona\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131r, birbirinden ilgin\u00e7 masallar anlat\u0131rlard\u0131. \u00c7eneleri g\u00fc\u00e7l\u00fc, da\u011farc\u0131klar\u0131 zengin olan masalc\u0131 kad\u0131nlar\u0131n anlatt\u0131klar\u0131 ilgiyle izlenir, herkes k\u0131ssadan hisse \u00e7\u0131kar\u0131rd\u0131. Bunlar genellikle sonu tatl\u0131 biten a\u015fk \u00f6yk\u00fcleriydi.Bir zamanlar t\u00fcm d\u00fcnyas\u0131,kafes arkas\u0131ndan g\u00f6zledi\u011fi sokak olan kad\u0131nlar\u0131n \u00f6n\u00fcnde geni\u015f ufuklar a\u00e7ar, onlar\u0131 bilmedikleri, ancak hayal ettikleri \u00fclkelerde gezdirir, tatl\u0131 dakikalar ya\u015fat\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Masalc\u0131 kad\u0131n, t\u0131pk\u0131 meddahlar gibi kahramanlar\u0131n\u0131 konu\u015ftuklar\u0131 dil ve leh\u00e7elerle canland\u0131r\u0131r, yeri geldi\u011finde t\u00fcrk\u00fc, mani s\u00f6yler tabir uygunsa dinleyenleri a\u011fz\u0131n\u0131n i\u00e7ine bakt\u0131r\u0131rd\u0131. Mehmet Halit Bayr\u0131, \u201c \u0130stanbul Folkloru \u201c adl\u0131 eserinde her masal\u0131n bir tekerleme ile ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunlar\u0131n k\u0131sa, orta ve uzun oldu\u011funu kaydererek \u015fu \u00f6rnekleri verir:<\/p>\n\n\n\n K\u0131sa masal ba\u015flang\u0131c\u0131 yahut tekerlemesi: \u201c Bir varm\u0131\u015f bir yokmu\u015f. Evvel zaman i\u00e7inde kalbur zaman i\u00e7inde bir Kelo\u011flan, bir de annesi varm\u0131\u015f\u201d<\/p>\n\n\n\n Orta masal ba\u015flang\u0131c\u0131 \u201c O yalan bu yalan, deveyi yuttu bir y\u0131lan, e\u015fe\u011fe binmi\u015f deveyi kuca\u011f\u0131na alm\u0131\u015f, bu da m\u0131 yalan. Ali ile Veli s\u00f6z\u00fcm yok senin gibi deli ile, bir tabak o\u011ful bal\u0131 ile ballad\u0131m dilimi, s\u00f6yl\u00fcyorum masal\u0131m\u0131\u201d<\/p>\n\n\n\n Uzun masal ba\u015flang\u0131c\u0131: \u201c Bir varm\u0131\u015f, bir yokmu\u015f. Allah\u0131n kulu \u00e7okmu\u015f. Evvel zaman i\u00e7inde kalbur zaman i\u00e7inde deve tellal iken, s\u0131\u00e7an berber iken, e\u015fek m\u00fch\u00fcrdar, kat\u0131r silahtar iken, ben annemin babam\u0131n be\u015fi\u011fini t\u0131ng\u0131r m\u0131ng\u0131r sallar iken, yaran\u0131 safa, Bekri Mustafa, k\u0131z\u0131\u015ft\u0131 kafa, ak sakal, kara sakal\u2026.. vs.\u201d<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Masal bitti, \u015fimdi s\u0131ra musikide<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n Masallar bittikten sonra s\u0131ra musiki fasl\u0131na gelirdi. Evin han\u0131m\u0131 ut \u00e7alarken, k\u00fc\u00e7\u00fck han\u0131m \u00e7o\u011funlukla Ey\u00fcp Sultan\u2019daki oyuncak\u00e7\u0131 d\u00fckkan\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck bir tefle kendisine e\u015flik eder, sesi g\u00fczel olanlar da koro halinde okurlard\u0131. \u00d6rne\u011fin:<\/p>\n\n\n\n \u201c Beyo\u011flu\u2019nda gezersin \/ G\u00fczlerini s\u00fczersin \u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n ya da bir zamanlar \u00e7ok pop\u00fcler olan \u0130stanbul t\u00fcrk\u00fcs\u00fc:<\/p>\n\n\n\n \u201c \u00dcsk\u00fcdar\u2019a gider iken ald\u0131 da bir ya\u011fmur \/ Katibimin setresi uzun, ete\u011fi \u00e7amur.. \u201c<\/p>\n\n\n\n veya<\/p>\n\n\n\n \u201c Bu ak\u015fam g\u00fcn batarken gel\/ Sak\u0131n ge\u00e7 kalma erken gel \u201c<\/p>\n\n\n\n \u015eark\u0131lar, t\u00fcrk\u00fcler birbirini izler, konuklar yoruluncaya kadar devam eder, bu arada mevsimine g\u00f6re ikramlar durmadan s\u00fcrerdi. Yazsa meyveler, k\u0131\u015fsa boza ikram edilirdi.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Tand\u0131rba\u015f\u0131 sohbetinde bilmeceler<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n Daha sonra konuklar aras\u0131nda birbirlerine \u201c Bilmece \u201c sorma yar\u0131\u015f\u0131 ba\u015flard\u0131. Bakal\u0131m kim daha fazla bilecek? Kimin sordu\u011fu bilmece yeni ve duyulmam\u0131\u015f? Bu bilmeceler de \u00e7e\u015fit \u00e7e\u015fitti. \u0130nsanlarla ilgili bilmeceler, tabiatla ilgili bilmeceler, sebze ve meyvelerle ilgili bilmeceler gibi.<\/p>\n\n\n\n Bilmece, genellikle k\u0131\u015f aylar\u0131nda Tand\u0131rba\u015f\u0131 sohbetlerinde s\u0131k\u00e7a ba\u015fvurulan bir oyundu. Burada okurlar\u0131m\u0131za Tand\u0131rba\u015f\u0131\u2019n\u0131n ne oldu\u011funu k\u0131saca anlatmaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m.Soban\u0131n ya\u015fam\u0131m\u0131za girmedi\u011fi y\u0131llarda, i\u00e7i tepeleme kor halindeki ate\u015fle dolu bir mangal\u0131n \u00fcst\u00fcne bir sehpa ya da masa, bunun da \u00fczerine kal\u0131nca bir \u00f6rt\u00fc, ya da yorgan konulurdu. Han\u0131mlar bunun \u00e7evresinde oturur, \u00fcstlerini \u00f6rterek \u0131s\u0131n\u0131rlard\u0131. Bu yana\u015f\u0131k d\u00fczen oturma s\u0131ras\u0131nda klasik bilmece, ya da manili bilmece sormak \u00e7ok tatl\u0131 bir e\u011flenceydi.<\/p>\n\n\n\n \u015eimdi, sizlere bir fikir verebilmek i\u00e7in bu bilmecelerden bir ka\u00e7\u0131n\u0131 s\u00fctunlar\u0131m\u0131za al\u0131yoruz:<\/p>\n\n\n\n \u201c Yedi delikli tokmak \/ bunu bilmeyen ahmak \u201c<\/p>\n\n\n\n \u201c Ba\u015fa yap\u0131\u015f\u0131k, bir saps\u0131z ka\u015f\u0131k \u201c<\/p>\n\n\n\n \u201c Biz idik, biz idik, y\u00fczbinlerce k\u0131z idik,\/ Gece oldu dizildik, g\u00fcn do\u011funca silindik \u201c<\/p>\n\n\n\n \u201c Bir kuru kafa, al da koy rafa \u015fekerden tatl\u0131, maymun suratl\u0131 \u201c<\/p>\n\n\n\n \u201c Kara kat\u0131r, hep yan yat\u0131r, kalkar gezer, yine yat\u0131r \u201c<\/p>\n\n\n\n \u201c Benzer bir minareye, deniz girmi\u015f araya, alt\u0131 buz, \u00fcst\u00fc y\u0131ld\u0131z bir Padi\u015fah, bir o k\u0131z \u201c<\/p>\n\n\n\n Bu bulmacalar\u0131n bir \u00e7o\u011fu zaman\u0131m\u0131za intikal etti\u011fi i\u00e7in \u00f6zellikle ortaya\u015fl\u0131 okurlar\u0131m\u0131z kolayca cevab\u0131 vereceklerdir. Ama biz, gen\u00e7ler i\u00e7in s\u0131rayla a\u00e7\u0131klayal\u0131m:<\/p>\n\n\n\n \u0130lk bilmecenin cevab\u0131 \u2018 ba\u015f \u2018, di\u011ferleri ise \u015f\u00f6yle s\u0131ralan\u0131yor: \u2018 Kulak \u2018, \u2018Y\u0131ld\u0131zlar \u2018, \u2018 Hindistan cevizi \u2018, \u2018 Makas \u2018, \u2018 K\u0131zkulesi \u2018<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Manili bulmaca<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n Bu bilmece \u2013 bulmaca oyunlar\u0131n\u0131n bir de \u015fiir halinde s\u00f6ylenenleri vard\u0131 ki Manili bulmaca denilirdi. Semai kahvelerinde saz \u015fairlerinin sazla \u00e7al\u0131p s\u00f6yledikleri t\u00fcrden bulmacalard\u0131. \u00d6rne\u011fin biri \u00e7\u0131kar:<\/p>\n\n\n\n \u201c 01 nedir ki her bahar \/ Gelir bezme nazl\u0131 yar \/ \u00d6p\u00fcp koklamak istersen \/ han\u00e7eri cana k\u0131yar<\/p>\n\n\n\n D\u00f6rtl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc okurdu. Bulmacan\u0131n cevab\u0131n\u0131 bilen ki\u015fi de ona ayn\u0131 \u015fekilde bir d\u00f6rtl\u00fckle cevap verirdi:<\/p>\n\n\n\n \u201c Sevdi\u011fim etme bana g\u00f6n\u00fcl dedim<\/p>\n\n\n\n Yakma can\u0131m, etme gayrik\u00fcl dedim<\/p>\n\n\n\n G\u00fclmedim, g\u00fcld\u00fcrmedin cana beni<\/p>\n\n\n\n Bak peri\u015fan halime g\u00fcl g\u00fcl dedim \u201c<\/p>\n\n\n\n Bu d\u00f6rtl\u00fckte yeralan \u201c G\u00fcl \u201c s\u00f6z\u00fc bulmacan\u0131n cevab\u0131 olurdu.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Oyunlar<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n Bilmece fasl\u0131 tamamland\u0131ktan sonra bu kez \u00e7e\u015fitli oyunlara, \u00f6rne\u011fin y\u00fcz\u00fck oyununa ge\u00e7ilirdi. Yazar Halit Fahri Ozansoy \u2018 Eski \u0130stanbul Ramazanlar\u0131 ! adl\u0131 eserinde bu oyunun nas\u0131l oynand\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle anlat\u0131r:<\/p>\n\n\n\n \u201c \u0130ki t\u00fcrl\u00fc y\u00fcz\u00fck oyunu vard\u0131. Biri fincan oyunu dedikleri. Bir\u00e7ok kahve fincanlar\u0131ndan birinin alt\u0131na konulan y\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc bulan o gecenin talihlisi. \u00d6teki y\u00fcz\u00fck oyunu da \u015f\u00f6yle : Odan\u0131n ortas\u0131na bir tepsi koyarlar. Bir \u00e7orba kasesine a\u011fz\u0131na kadar doldurduklar\u0131 unu vura vura bast\u0131rd\u0131ktan sonra kaseyi tepsinin \u00fcst\u00fcne ters oturturlar. Un kasenin kal\u0131b\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. Han\u0131mlar tepsinin etraf\u0131nda oturup \u00e7evrelenirler. S\u0131ra ile elden ele ge\u00e7en bir b\u0131\u00e7akla ba\u015flarlar un kal\u0131b\u0131n\u0131 kenarlar\u0131ndan kesmeye, Un da\u011f\u0131l\u0131r, da\u011f\u0131l\u0131r, kal\u0131p ufal\u0131r. Nihayet han\u0131mlardan biri y\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r. O zaman kahkahalar\u2026<\/p>\n\n\n\n Bazen da evin ya da kona\u011f\u0131n sahibi aile reisi han\u0131mlar\u0131n s\u0131k\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in kona\u011fa Karag\u00f6zc\u00fc getirir, o zaman \u00e7ocuklar adeta bayram yaparlard\u0131. Hayal perdesinden han\u0131mlara konu\u015fan Karag\u00f6z ve Hacivat, daha edepli davran\u0131rlar, a\u011f\u0131zlardan k\u00f6t\u00fc ya da \u00e7irkin kelime \u00e7\u0131kmazd\u0131. \u00c7ocuklar en fazla Karag\u00f6z\u2019\u00fcn Hac\u0131vat\u2019\u0131 d\u00f6vd\u00fc\u011f\u00fc sahnelere bay\u0131l\u0131rlard\u0131. Ne yaz\u0131k ki b\u0131 e\u011flenceler de k\u0131sa s\u00fcrer, sonra herkes evinin yolunu tutard\u0131.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n GE\u00c7M\u0130\u015e RAMAZANLARDAN B\u0130R ANI<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u201c DAVET\u0130YEDE YALNIZ \u0130FTAR YAZIYOR \u201c<\/strong><\/p>\n\n\n\n Sultan Abd\u00fclhamit\u2019in son d\u00f6nemlerinde Edirne Valili\u011fi g\u00f6revinde bulunan Arif Pa\u015fa, Ramazan ay\u0131nda vilayet g\u00f6revlileri ve \u00fcst g\u00f6revli subaylara iftar yeme\u011fi veriyordu. Yine bir ramazan ak\u015fam\u0131 iftar edildikten sonra pa\u015fa davetlilere:<\/p>\n\n\n\n Davetliler aras\u0131nda bulunan Bekta\u015fi canlar\u0131ndan biri ceketinin cebinden iftar davetiyesini \u00e7\u0131kar\u0131p bakt\u0131, sonra tekrar cebine koyarak Pa\u015fa\u2019ya sokuldu:<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u015eehzadeba\u015f\u0131\u2019ndaki Tiyatrolar Ramazan geceleri t\u0131ka basar dolard\u0131 \u201c KAHKAHA KRALI\u2026 NA\u015e\u0130D BEY \u201c Yazan: ERTAN \u00dcNAL Temmuz 2009 \u015eehzadeba\u015f\u0131 denilince akla ilk gelen \u015feylerden biri de Tiyatrolard\u0131. Dramdan, Tuluata kadar \u00e7e\u015fitli oyunlar\u0131n sergilendi\u011fi tiyatrolara ilgi b\u00fcy\u00fck olurdu. Hele \u00fcnl\u00fc sanat\u00e7\u0131lar rol alm\u0131\u015fsa\u2026 Salonun k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck, iskemlelerin dar ve rahats\u0131z olmas\u0131na kimse ald\u0131r\u0131\u015f etmez, be\u011fendi\u011fi sanat\u00e7\u0131n\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":180,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_regular_price":[],"currency_symbol":[],"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-187","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"post_slider_layout_featured_media_urls":{"thumbnail":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/eski-ramazanlar2-150x150.jpg",150,150,true],"post_slider_layout_landscape_large":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/eski-ramazanlar2.jpg",600,446,false],"post_slider_layout_portrait_large":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/eski-ramazanlar2.jpg",600,446,false],"post_slider_layout_square_large":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/eski-ramazanlar2.jpg",600,446,false],"post_slider_layout_landscape":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/eski-ramazanlar2-600x400.jpg",600,400,true],"post_slider_layout_portrait":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/eski-ramazanlar2.jpg",600,446,false],"post_slider_layout_square":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/eski-ramazanlar2.jpg",600,446,false],"full":["http:\/\/www.ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/eski-ramazanlar2.jpg",600,446,false]},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/187","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=187"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/187\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":188,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/187\/revisions\/188"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/180"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=187"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=187"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.ertanunal.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=187"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n